Mümkün Olduğunca Uzun Yaşamak İçin Nasıl Beslenmeliyiz?

Tarih öncesi vakitlerden beri insanlığın en büyük savaşı ‘ölüm’ gerçeğiyle olmuştur. Pek çok kişi vefata baş tutmanın yollarını aramış; sonsuza dek olmasa da sağlık bir şekilde uzun yıllar boyunca yaşamak ismine pek çok araştırma yapılmıştır. Hatta Gılgamış Destanı benzeri pek çok kadim metine bahis olan bu arayış, kimya biliminin temellerini atan simyanın da maksatlarından birisi olarak öne çıkmıştır.

Ölümsüzlük hayallerini bir kenara bırakacak olursak, uzun yıllar sürecek sağlıklı bir ömrün sırrı genlerimizde gizlidir. Lakin genler, uzun bir yaşama sahip olmak için tek başına kâfi değildir. Genlerin yanında beslenme biçimimiz de daha uzun süre sağlıklı bir şekilde yaşamamızda son derece aktif bir rol oynar. Yeni bir araştırmaya göreyse uzun ve sağlık bir ömür, spesifik bir beslenme formülü ile mümkün olabilir.

Ferdî farklılıklarımız, beslenme biçimimizde belirleyici rol oynuyor

ABD’deki Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden Gerontolog Valter Longo’ya göre oruç tutmak ve diyet yapmak için optimal bir formül uygulamak, ferdi ömür sürelerimizi en üst seviyeye çıkarmak ismine en iyi şansımız olabilir. Bu formülün nasıl olabileceğini bulmak isteyen Longo ve Wisconsin Üniversitesi’nden meslektaşı Rozalyn Anderson, çeşitli canlılarda uzun ömür ve beslenme ile ilgili literatürü araştırdı ve bunların hepsini kendi çeşidimizle ilişkilendirdi.

Kısa ömürlü cinslerde besinler, açlık, genler ve uzun ömür arasındaki ilişkiyi inceleyen ekip, bu kontakları, asırlık olanlar da dahil olmak üzere primatlar ve insanlar üzerindeki klinik ve epidemiyolojik çalışmalarla ilişkilendirdi.

Bu noktada tabii ki de tek bir beslenme usulünün, her beden bünyesi için geçerli olan bir yaklaşım olarak kabul edilmesi mümkün değil. Nasıl ki beslenme alışkanlıklarındaki varyasyonlar, kolay mikroplardan solucanlara ve bizim memelilere kadar diğer cinslerin sağlığı için bir dizi artı ve eksi getiriyorsa, genlerdeki ve gelişim evrelerindeki ferdî farklılıklarımız da farklı besin hususlarının riskleri ve yararları için belirleyici rol oynar. Mesela, 65 yaşından büyük bireylerin, bedenlerinin vücut kütlesini azaltacak ve giderek artan kırılganlığa karşı korunmak ismine beslenmelerine biraz daha fazla protein eklemeleri gerekebilir.

Uzun ve sağlıklı bir ömür için kırmızı eti hayatımızdan çıkarmak gerekiyor

Bu gereksinimlerin ne olduğunun bireylere göre özel olarak belirlenmesinin en efektif yolu ise alanında uzman bir sağlık uzmanı ile çalışmak. Lakin bunun için bir sağlık sanayisinin de iyi beslenmenin özellikleri konusunda bilimsel bir fikir birliği ile bilgilendirilmesi gerekir ki söylediği söz edilen yeni araştırmanın ve daha eski pek çok araştırmanın hedefinin da tam olarak bu olduğu söylenebilir.

Longo ve Anderson’ın mevcut literatürle ilgili çalışması, bu husustaki tartışmaları harekete geçirebilecek uzun ömürlü diyetler alanında devam eden araştırmalar için sağlam bir temel sağlamayı ve sağlık uzmanlarına nitekim daha uzun ömür sağlayacak, ispata dayalı bir diyet sunabilmeyi amaçlıyor. Bu türlü bir beslenmenin ayrıntılarının belirlenmesi için daha fazla araştırmaya gerek olsa da, yeni araştırma, beslenmemizde odaklanmamız gereken yiyecek çeşitlerini hayli açık bir şekilde ortaya koyuyor.

Longo’ya göre, iyi ölçüde rafine edilmemiş karbonhidrat, bitki bazlı proteinler ve kâfi ölçüde bitki bazlı yağ, enerji gereksiniminizin yaklaşık olarak üçte birini karşılamak için tam da gereksiniminiz olan beslenmenin temelini oluşturuyor.

Hususa dair Longo, bu türlü bir diyetin çok sayıda baklagilleri, kepekli tahılı ve sebzeyi; kâfi seviyede düşük şeker, rafine tahıllar, fındık ve zeytinyağını; biraz da balık ve bitter çikolatayı kapsadığını belirtiyor. Öte yandan Longo, diyette kırmızı et ve işlenmiş ete yer olmadığını, beyaz etin ise düşük düzeyde kâfi olduğunu da sözlerine ekliyor.

Ne yediğimiz kadar ne zaman ve nasıl yediğimiz de önemli

Uzun yıllar sağlıklı yaşamak istiyorsak, ne yiyeceğimize ek olarak yediklerimizi ne şekilde ve ne zaman yediğimiz de büyük değer arz ediyor. Buna göre beslenmenin, her üç ila dört ayda bir beş günlük bir oruç döngüsüne girecek şekilde, 12 saatlik bir zaman diliminde gerçekleşmesi için zamanlama yapmak, kan basıncını denetim altında tutmaya ve insülin direnci risklerini düşürmeye yardımcı oluyor.

Araştırmaya ilişkin olarak Longo, yüzyıldan fazla vakittir yapılan sayısız araştırmaya dayanan bir yaklaşımın benimsenmesiyle, beslenme teklifleri ve gelecekteki araştırmalar için sağlam bir temel oluşturan uzun ömürlü bir diyetin tanımlanabileceğini ifade ediyor. Özetle kırmızı et yemeyi sonlandırmak, bitkisel protein alımını artırmak ve ara sıra kısa vadeli oruçlarla yemeklerle ortamıza aralık koymak; uzun ve sağlıklı bir ömrün anahtarı gibi görünüyor.