Otomobil, Uçak, Tren: Seyahat Ederken Çevreyi En Çok Hangi Araç Kirletiyor? Şaşırtan Sonuçlar!

Cevap biraz sizi şaşırtabilir belkifakat bu içerikten sonra seyahat planlarınızda biraz değişikliğe gidebilirsiniz.

İşte ulaşım araçlarının bilinmeyen yönleri:

Karbon ayak izinde ulaşımın rolü

Kısa bir özet geçelim ve mevzumuza o denli giriş yapalım. İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan toplam sera gazı miktarı, karbon ayak izi olarak ifade ediliyor ve çoklukla ton cinsinden karbondioksit eş pahası (CO₂e) olarak ölçülüyor.

Ulaşım sektörü ise küresel sera gazı emisyonlarının çok önemli bir kısmını oluşturuyor. Avrupa Çevre Ajansının (EEA) 2020 Ulaşım ve Çevre Raporu’na göre 2018’de Avrupa Birliği’ndeki sera gazı emisyonlarının %25’i ulaşım dalından kaynaklı.

Bu emisyonların %72’si kara yolu taşımacılığından, %14’ü deniz nakliyatından ve %13’ü hava yolu nakliyatından geliyor.

Araba ve uçağı karşılaştıralım. Tren şimdilik biraz bahsin dışında kalacak.

Uçaklar ve otomobiller, fosil yakıt tüketimleri nedeniyle atmosfere çok önemli ölçüde CO₂ ve diğer sera gazları salıyorlar fakat hangisinin daha fazla kirletici olduğu çeşitli faktörlere bağlı.

Mesafe ve kişi sayısı öncelikli etmenler arasında. Bilhassa yalnız seyahat ediyorsanız ve benzin/dizel motorlu otomobil kullanıyorsanız daha ziyanlı olabiliyor.

Uçaklarda ise daha uzun aralıklarda çevresel maliyetler daha az artıyor ama altını çizelim, uzun aralar olacak ve direkt iniş/kalkış olacak. Bilhassa kısa aralıklı uçuşlarda, iniş ve kalkışların enerji yoğunluğu nedeniyle kişi başına düşen emisyonlar artıyor.

Yakıt tüketimi ve verimlilik ise ikinci faktör. Çağdaş uçaklar, yakıt verimliliği konusunda çok önemli ilerlemeler kaydetse de hâlâ yüksek ölçüde yakıt tüketiyor. Otomobiller ise motor tipine, yaşına ve bakım durumuna göre değişen yakıt tüketimine sahip.

İstanbul-Ankara arasına tren, kara yolu ve hava yolu ile gidelim.

Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü çevrim içi karbon emisyonu hesaplayıcısı ile bize karbon maliyetlerini sunuyor. Yakıttan kaynaklı emisyonlar ve rotanın yolcu yoğunluğu etmenler hesaba katılıyor.

İstanbul Havalimanından çıkalım ve Ankara Esenboğa Havalimanına gidelim. Bir yolcunun 380 km yol gitmesi ile ortaya çıkan şahsî karbon ayak izi 52,6 kg CO2-eq (karbondioksit eşleniği) sera gazı.

Otobüsle gidildiği zaman yaklaşık 500 kilometrelik yol toplamda 407,6 kg CO2-eq emisyona sebep olurken her yolcu için karbon ayak izi 8,86 kg CO2-eq demek.

100 kilometrede 6 litre akaryakıt harcayan bir araç için ise 70,3 kg CO2-eq karbon ayak izi ortaya çıkıyor. Araçta 2 kişi varsa da yolcu başına değer 35,15 kg ila 46,85 kg CO2-eq arasında oluyor.

Gelelim trene. Yüksek süratli tren ile seyahatin kişi başına karbon ayak izi bedeli sadece17,63 kg CO2-eq.

Google Travel’ın da sağladığı verilere göre tren seyahatleri, hayat döngüsü boyunca yolcu başına kilometre başına yaklaşık 19 gram CO₂e emisyon üretiyor. Bu değer de aslında trenlerin en çevre dostu ulaşım seçeneklerinden biri olduğunu gösteriyor.

Sürdürülebilir ulaşım için neler yapabiliriz?

Çevresel tesirleri en aza indirmek için yapabileceğiniz kimi adımlar var.

• Mümkün olduğunca toplu taşıma araçlarını, bisikleti ya da yürümeyi tercih edin. Bu seçenekler, kişi başına düşen emisyonları çok önemli ölçüde azaltıyor.
• Özel araç kullanmanız gerektiğinde, araç paylaşımı yaparak ya da birden fazla şahısla seyahat ederek emisyonları azaltabilirsiniz.
• Özellikle kısa mesafelerde uçak yerine tren ya da otobüs daha çevre dostu seçenekleri tercih edin.
• Araç satın alırken, yakıt verimliliği yüksek ya da elektrikli/hibrid modelleri tercih edin. Bu, uzun vadede hem etrafa hem de bütçenize olumlu katkı sağlayacaktır.

Siz en çok hangi ulaşım aracını tercih ediyorsunuz?