Tıp dünyasında sıra dışı deney: Paraziti ilaca dönüştürdüler

Bir bağırsak paraziti, ilaç fabrikasına dönüştürüldü. Kulağa bilim kurgu gibi gelen bu cümle, artık Nature Communications dergisinde yayınlanan gerçek bir araştırmayı anlatıyor.

Çalışmanın odağında “Ancylostoma ceylanicum” adlı kancalı kurt türü var. Bilim insanları CRISPR teknolojisiyle parazitin henüz yumurta aşamasındaki gen haritasına müdahale etti ve balon balığının zehrine karşı etkili antikor kodlarını kurdun DNA’sına yerleştirdi. Genetiği düzenlenen larvalar hamsterlara nakledildi; erişkin hale gelen kurtlar panzehir üretmeye başladı ve bunu doğrudan hayvanın kan dolaşımına saldı.

Kan testleri, antikorların tetrodotoksini başarıyla etkisiz kıldığını ortaya koydu. Projenin finansörü de dikkat çekici: ABD Savunma Bakanlığı, kimyasal veya biyolojik tehditlere maruz kalabilecek askeri personeli sahada korumak amacıyla araştırmayı fonluyor.

Milyonlarca yıllık uyum tıbbın hizmetinde

Kancalı kurtlar dünya genelinde 400 milyondan fazla insanı etkileyen parazitler. Bağırsak duvarına tutunarak beslenen bu canlılar, bağışıklık sistemi tarafından dışarı atılmamak için çevrelerine iltihap önleyici bileşikler salgılıyor.

Projenin ortak yazarlarından Profesör Makedonka Mitreva, bu parazitlerin insan vücudunda hayatta kalmayı ve ürettikleri molekülleri kana aktarmayı milyonlarca yıl boyunca mükemmelleştirdiğini vurguluyor. Bilim insanları tam da bu yeteneği bir araca dönüştürdü.

Vücuda bilerek parazit yerleştirme fikri ürkütücü gelebilir; ancak kancalı kurtlar vücut içinde çoğalamıyor. Yumurtalar yalnızca dışkı yoluyla toprağa karıştığında kuluçkadan çıkabiliyor, dolayısıyla vücuttaki kurt sayısı sabit kalıyor. Tedavi tamamlandığında tek bir doz parazit ilacı 24 saat içinde tümünü temizliyor.

James Cook Üniversitesi’nden Alex Loukas, bu yöntemin ilerleyen dönemde tip 2 diyabet ve kronik bağırsak iltihabı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda da kullanılabileceğini öngörüyor.