Tren raylarında ve etrafında neden taş olur? Aslında ne işe yarıyor?

Kesinlikle dikkatinizi çekmiştir; demiryolu raylarında ve rayların etrafında hep kırık, parçalanmış taş kesimleri bulunur. Pekifakat bunun nedeni ne; hiç merak ettiniz mi? Demiryolu raylarının yanında neden küçük taş modülleri var?

Bu, farklı bir karşılığı olan iyi bir soru… Bu taşlar aslen balast olarak bilinir. Emelleri, rayları yerinde tutan ahşap çapraz bağları sabit tutabilmektir.

Bu mevzuda Indepent şu yorumu yapıyor: Kilometrelerce uzanan dar ve çelik şeritleri tabanın üzerinde inşa edenlerin karşılaştığı mühendislik zorluklarını düşünün… Bunlar ısı genleşmesine ve büzülmesine, yer hareketine ve titreşime, sert hava şartlarından yağış birikmesine ve alttan ot ve bitki büyümesine maruz kalırlar. Yani sabit durmaları hayli zordur. Ayrıyeten vaktin yüzde 99’unda yüksüz olarak yerlerinde dururlarken, kalan yüzde 1’lik zaman diliminde ağır hareketli yüklere maruz kaldıkları da unutulmamalı.

Pekala bu sorunu nasıl aşabiliyoruz? Yanıt, çıplak yerle başlamak ve akabinde su altında kalmaması için yolu gereğince yükseltmek için bir temel oluşturmakla başlıyor. Temelin üstüne bir yük kırma taş (balast) bırakırsınız. Taşın üzerine bir sıra ahşap kiriş (ray tarafına dik) döşersiniz. Daha sonra kirişlerin etrafına kırma taş dökmeye devam edersiniz. Taşın keskin kenarları, birbirlerinin üzerinden kaymalarını zorlaştırır (pürüzsüz, yuvarlak çakılların yapacağı şekilde), böylelikle onları faal bir şekilde yerinde kilitler. Sonra sıra, çelik raylara gelir; onları uçtan uca bağların üzerine yerleştirirsiniz.

Onları çivileyebilir ya da bağlarına vidalayabilirsin, ama bu işe yaramayacak. Rayın uzunluğu boyunca ısı genleşmesi ve büzülmesinin neden olduğu değersiz hareket, raylardan herhangi biri yerine sabitlendiğinde kırılmasına ya da bükülmesine neden olur. Bunun yerine, raylar traverslere, onları aşağıda tutan lakin genişledikçe ya da büzüldükçe uzunlamasına hareket etmelerine izin veren klipsler ya da ankrajlarla bağlanır.

Balast, bağların yükünü (ki bu da trenin ray üzerindeki yükünü taşır, klipsler tarafından tutulur) temel boyunca dağıtır, yer hareketine, termal genleşmeye ve yük değişimine izin verir, yağmur ve karın ray boyunca süzülmesine izin verir. Ve yolu süratle ele geçirecek olan yabani otların ve bitki örtüsünün büyümesini pürüzler.