Turistler, Pompeii’den çaldıkları modülleri “laneti bilmiyordum” diyerek geri gönderiyor

Eğer Dünya’da herhangi bir yerin lanetli olduğundan bahsedeceksek, binlerce yıl önce komşu kasaba Herculaneum da dahil olmak üzere her şeyi yok eden olağanüstü derecede güçlü bir volkan patlaması nedeniyle gelen volkanik kül ve süngertaşı tarafından yerle bir edilen antik Roma kenti Pompei bu listenin muhtemelen en üstlerinde yer alacaktır.

İşte bu antik kente yaptığı bir ziyaret sırasında, anı olması için küçük bir parçayı “çalan” turistler, şaşırtan bir şekilde, çaldıklarını geri göndermeyi tercih ediyor. Yıllar geçtikçe, bölgeden alınan yüzlerce kesim, ekseriyetle özür mektuplarıyla geri gönderiliyor. İşin değişik yanı ise, pek çok insanın, bunu lanetlendiklerine inandıkları için iade etmiş olmaları. Hatta geri gönderilen o kadar fazla obje var ki, Pompeii’de bu eşyalar ve bunlara eşlik eden pişmanlık mektupları için kalıcı bir stant bile bulunuyor.

Pompeii’deki arkeolojik parkın müdürü Gabriel Zuchtriegel, kısa bir süre önce pişman bir ziyaretçinin bölgeye bıraktığı bu türlü bir notu X üzerinde paylaştı. Notta tamamı büyük harflerle “Lanetten haberim yoktu” yazıyor. Not şu sözlerle devam ediyor: “Taşları almamam gerektiğini bilmiyordum. Bir yıl içinde göğüs kanserine yakalandım. Genç ve sağlıklı bir bayanım ve tabipler bunun ‘kötü şans’ olduğunu söyledi. Lütfen özrümü ve bu kesimleri kabul edin.”

Dear anonymous sender of this letter … the pumice stones arrived in Pompeii… now good luck for your future & in bocca al lupo, as we say in Italy pic.twitter.com/vaYlqUudke

— Gabriel Zuchtriegel (@GZuchtriegel) January 9, 2024

Çalınan ve geri gönderilen pek çok modüle da aynı mektuplar eşlik ediyor. Bir diğer örnekte bahtsız bir ziyaretçi, 2020’de “Şu anda 36 yaşındayım ve iki defa göğüs kanseri geçirdim” diye yazıyor ve devam ediyor: “En sonuncusu çift mastektomiyle sonuçlanmıştı. Ailem ve ben maddi problemler da yaşadık. Biz iyi insanlarız ve bu laneti aileme yahut çocuklarıma geçirmek istemiyorum.”

Elbette lanet gerçek bir şey değil. İnsanlar, kelamda laneti duyduktan sonra, hayatlarındaki kötü ya da mümkün olmayan olayları bu yapıtlara atfediyorlar. Bu da, bir çeşit doğrulama yanlılığı ve istatistiklerin yanlış anlaşılması manasına geliyor.

Pompei’den bir eser çıkarıldıktan bir yıl sonra bir kişinin kansere yakalanması pek mümkün görünmeyebilir. Lakin çok sayıda insan Pompeii’den yapıtları alırsa, bu kümeden birinin kansere yakalanma ihtimali çok daha yüksek olacaktır. Örneğin, kâfi sayıda insan restorandan peçete gibi ufak bir şeyler alıp yanlarında taşırsa, bunların küçük bir kısmı hayatlarında hiç beğenilen olmayan sürprizlerle karşılaşacaktır. Lakin kimse bu restoranın lanetli olduğunu söyleyemez.