Uzayda görüntülenen “soru işaretinin” gerisindeki sır ne?

7 milyar yıl önce yaşanan büyük bir çarpışmaya kızılötesi olarak baktığınızda, garip bir şekilde ortaya çıkan, şaşırtan bir soru işareti biçimiyle karşılaşırsınız. Bu olay daha önce üç ya da dört sefer görüldü ve görüş sınırımıza göre bir galaksi birleşiminin devasa bir galaksi kümesinin yakınında yer almasından kaynaklanıyor.

Dikkat alımlı bu sistem, galaksi kümesi MACS-J0417.5-1154’tü. Bu sistemin devasa merkezi galaksisi, etrafındaki uzay-zamanı bükerek kütleçekimsel merceklenme ismi verilen bir tesir yaratıyor. Bükülme, bir galaksi etkileşiminin ışığını büyütüyor ve bu sayede kırmızı bir galaksi ve mavimsi bir galaksi birbirine yeterlice yaklaşıyor. Kütleçekimsel mercek sayesinde, bu galaksiler beş sefer görüntülenebiliyor.

İki görüntü, soru işaretinin doruğundaki eğriyi oluşturuyor. Öbür iki görüntü, ortadaki merceğe neden olan devasa parlak galaksinin etrafında aşırı derecede bozulmuş bir şekilde görülüyor. Ne yazık ki soru işaretinin noktasını beşinci görüntü oluşturmuyor ve son görüntü sağ tarafta ince mavi bir galaksinin yanında görülüyor.

Sistem Hubble kullanılarak ultraviyole ışıkta zati gözlemlendi, lakin JWST ile yapılan kızılötesi gözlemler bu uzak objeler hakkında çok daha fazla bilgi eklenmesini sağladı. Kozmosun çağları boyunca yıldız oluşumunu incelemek için hem kızılötesi hem de ultraviyole ışık uzunlukları hayli çok önemli rollere sahip. bir şekilde, galaksilerdeki yıldızların ne zaman, nerede ve nasıl oluştuğunu anlamak ve öğrenmek evrenimizin evrimine ışık tutmayı kolaylaştıracaktır.

Birleşen galaksilerde yıldız oluşumu epeyce yaygındır, fakat kütleçekimsel mercekten kaynaklanan bozulma düzeltilebiliyor. İlk bakışta yalnızca bir soru işareti gözükse de, ekip bu noktalarda neler olduğunu epey iyi bir şekilde belirleyebiliyor. Bu soru işaretinde görülen galaksilerin de faal yıldız oluşumu işaretleri gösterdiği, lakin şimdi galaksilerin biçimlerinin çok bozulmamış olmasından ötürü bu çarpışmanın muhtemelen şimdi erken devrelerinde olduğu belirtiliyor.

Bu galaksilerdeki yıldız oluşumunu detaylarıyla anlatan bir makale, Royal Astronomical Society’nin Aylık Duyuruları’nda yayınlandı.