“Wallace Hattı” İsimli Bu Görünmez Bariyerin İki Tarafındaki Canlılar Neden Birbirinden Tamamen Alakasız?

Bilim insanlarının “biyocoğrafik sınır” olarak isimlendirdiği bu görünmez bariyer, gezegendeki en büyük adalar topluluğu olan 25.000’in üzerindeki Malay Takımadaları’nın tamamı boyunca ilerliyor. 

Batı yakasında; gergedanlar, filler, kaplanlar ve ağaçkakanlar var. Batı hattını aştığınız anda ise canlı cinsleri ansızın değişiyor. Keseli hayvanlar ve komodo ejderleri karşınıza çıkıyor. Pekala bu türlü bir şey nasıl mümkün olabilir ve neden var?

Hem gerçek olan hem gerçek olmayan hattı Wallace isminde bir adam keşfetti ve çok değişik bulgulara ulaştı.

Wallace Line (Wallace Hattı) ismi verilen bu hat ilk defa, 1859 yılında Alfred Russel Wallace isminde bir adam tarafından çizildi. Wallace, doğal seçilimin de ortak kaşifiydi.

Malay Takımadaları etrafında yaptığı sekiz yıllık seyahatinde daima olarak bir adadan başkasına gitti ve canlı çeşitlerinin değişik dağılımını inceledi. Bu seyahatinin bir kısmında sıtma nedeniyle yatak döşek yatarken bölgeyi ayıran bir çizginin olduğu kanısı aklına geldi.

Çünkü hayvanların değişimleri hafif ve kademeli değildi, çizgi geçildiği anda ani ve bariz bir şekilde değişiyordu. Güya iki farklı dünyaydı. Bu türlü bir şeyi mümkün kılan birtakım sebepler vardı elbette.

Jeolojik geçmiş, biyolojik bugünü şekillendiriyor.

Günümüzdeki canlı cinslerinin dağılımı bir bakıma eski jeolojik olayları yansıtıyor lakin Wallace’ın keşiflerini yaptığı periyotlarda bu türlü bir şey bilinmiyordu. Adaları inceledi ve batı adalarının bir vakitler birbirine ve Asya ana karasına bağlı olması gerektiği sonucuna vardı. Doğu adaları ise eski bir Avustralya kıtasının kalıntılarıydı.

Bugün sığ denizlerle çevrili olsalar da bu durum yalnızca son vakitlerde jeolojik olarak deniz düzeylerindeki yükselişin sonucu. Aksi takdirde kaplanlar ve gergedanlar aynıi büyük hayvanlar adalara nasıl varabilirdi ki? Artık bu tiplerin geçemeyeceği kadar geniş su kütleleriyle ayrılmış durumdalar yani.

Tüm bu değişim boyunca iki bölge arasında güçlü akıntılara sahip daha derin suların, deniz düzeylerinin daha düşük olduğu vakitlerde birçok tıbbın kıtadan kıtaya geçişi engellendi.

Aynı görünmez hat, öbür yerlerde de var.

Deniz düzeylerinin daha yüksek olduğu ve kıtaların komşu ada kümelerine bölündüğü yerler, günümüzdeki birçok çeşidin geçişini hâlâ engelliyor. Hatta kuşlar ve böcekler bile bu görünmeyen çizgi kuralına uyuyor.

Wallace, yapbozun kesimlerini bir araya getirdi lakin anahtar bir teori daha vardı.

Gezegenimizin yüzeyi statik değil, dinamik. Çok uzun jeolojik vakitler boyunca hareket eden ve çarpışan başka ayrı büyük kısımlardan ve plakalardan oluşuyor. Levha tektoniği teorisi kapsamında açıklayabileceğimiz bu durum; 1960’larda, yani Wallace’ın vefatından çok sonra kabul gördü.

Levha tektoniğinin gezegenimizdeki kıtaların oluşması ve deforme olması, adaların yükselmesi ve dağların oluşması dahil olmak üzere birçok tesiri oldu. İşte Malay Takımadaları da dünyanın en karmaşık tektonik bölgelerinden biri ve canlı tiplerinin çeşitliliği de bu şekilde açıklığa kavuşuyor.

İlginizi çekebilecek diğer içeriklerimiz: