Zelzele derinliği ne demek? Bir sarsıntının derinliği neden kıymetlidir?

Depremler, dünya yüzeyinden yaklaşık 800 kilometre derinliğe kadar uzanan kabukta ya da üst mantoda meydana gelir. Bir sarsıntının sallama gücü, zelzelenin kaynağından uzaklaştıkça azalır, bu nedenle 500 km derinlikte meydana gelen bir sarsıntının yüzeydeki sallama gücü, güçteki bir sarsıntının 20 km derinlikte meydana gelmesine göre çok önemli ölçüde daha azdır.

Depremler, dünyanın yüzeyinden yaklaşık 700 kilometre derinliğe kadar değişen yerkabuğunda ya da üst mantosunda meydana gelir. Bu derinliğin altında, alan çok sıcak ve sünek olduğu için kayalar kırılmak yerine eğilme ve akma eğilimindedir.

Sismolojide, bir sarsıntının meydana geldiği derinliğe odak derinliği denir. Zelzeleler 50 km’den daha az bir derinlikte meydana geliyorsa “sığ“, 300-700 km derinlikte meydana geliyorsa “derin” olarak etiketlenir. Derinliği 50 kilometreden 300 kilometreye kadar olan zelzeleler “orta” olarak kıymetlendirilir.

Bu içerikler de ilginizi çekebilir

• AFAD sarsıntı yardımı nasıl yapılır? AFAD zelzele bağışları için hesap ve SMS bilgilerini paylaştı

• Artçı zelzele nedir? Öncü Sarsıntı Nedir?

• Deprem çantası nasıl hazırlanır?

• Türkiye Sarsıntı Tehlike Haritası

• Doğu Anadolu Fay Hattı

• Richter Ölçeği Nedir?

Genel olarak, derin sarsıntılardan gelen sismik dalgalar yol boyunca enerji kaybederek yüzeye daha hafif bir şekilde ulaşır. Sığ zelzeleler daha derin olanlardan daha fazla zarar verme eğilimindedir. 400 kilometre derinlikte meydana gelen bir sarsıntının gücü, 10 kilometre derinlikte meydana gelen bir sarsıntıdan bariz şekilde daha azdır. Ayrıyeten, sığ odaklı sarsıntılar ekseriyetle derin odaklı sarsıntılardan çok daha fazla artçı zelzele üretir.

• Artçı sarsıntı nedir? Öncü zelzele nedir?

Depremlerin büyük çoğunluğu sığdır. 1976 ve 2020 yılları arasında kaydedilen 56.832 orta ila büyük sarsıntıdan sırf yaklaşık yüzde 18’i 70 kilometreden derindi. Daha da azı, yaklaşık yüzde dördü 300 kilometrenin altındaydı.

Genellikle, merkez üssünün yakınında ve üzerinde bir sismik istasyon olmadıkça, bir sarsıntının derinliğini doğru bir şekilde belirlemek, yerini belirlemekten daha zordur. Bu nedenle, genel olarak, derinlik belirlemelerdeki yanılgılar, pozisyon belirlemelerdekinden biraz daha fazladır.