Böcekler neden ışığa gelir? Yanıt, pek de düşündüğünüz değil

Bilim insanları, onlarca yıldır böceklerin parlak, yapay ışığa ilgi duyduğuna inanıyor. Bu inanç, böcekleri çekmek ve öldürmek için tasarlanmış sayısız “böcek ışığının” tasarlanmasını da teşvik etti. Lakin yeni araştırmalar, böceklerin ışığa çekilmesine sebep olan şeyin duydukları ilgi değil, uçuş sistemlerinin karışmasına neden olan bir baş karışıklığı olabileceğini öneriyor.

Geçtiğimiz yıl bir ön baskı sunucusunda ortaya çıkan araştırmanın sonuçları, artık diğer araştırmacılar tarafından da incelendi ve bulguların belgelenmesine yardımcı olmak için Nature Communications’da yayınlandı.

Yeni çalışma böcekler ve ışıklar arasındaki bağlantıyı daha derin bir şekilde inceliyor. Araştırmacılar, böceklerin direkt bir ışık kaynağına doğru uçmadığı, bunun yerine sırtları ışığa doğru eğilerek uçtukları tarafındaki bulgularını ayrıntılı bir şekilde anlatıyor.

Bunun nedeninin, muhtemelen böceklerin “yukarı” tarafını belirlemek için ışığı kullanmalarından kaynaklandığı söyleniyor. Fakat parlak, yapay ışıklar gördüklerinde, bu onların taraf bulma sistemlerini karıştırıyor ve bu da uçmakta olan böceklerde baş karışıklığına neden olarak, gidecekleri yere ulaşmak yerine daima ışığı sırtlarına alarak uçmalarına ve ışın etrafında dönmelerine sebep oluyor. Bu nedenle, ışığın böcekler için cazibeli olmadığını, aslında ışık etrafında toplanmalarının onların ışık karşısında başlarının karışması ve bu karışıklığın üstesinden gelmek için çabalamaları ile açıklanabileceği ortaya çıkıyor.

Araştırmacılar, bu özel olguyu incelemek için Kosta Rika’daki bir alanı kullandılar ve daha sonra oraya yerleştirilen ışıkların etrafında dönen böcekleri sinemaya almak için yüksek çözünürlüklü kameralar kullandılar. Bu onlara, yusufçukların ışık kaynaklarının etrafında nasıl sonsuz bir şekilde döndükleri ve sırtları ışığa dönük olarak nasıl konumlandıkları konusunda derin bir bakış açısı kazandırdı.

Bu kayıtlar, birtakım böceklerin baş aşağı dönerek, üste bakan ışıkların olduğu yerlerde yere bile çarpabildiklerini gösterdi. Araştırmacılar ayrıyeten böceklerin aşağıya doğru bakan parlak ışıklara nasıl tepki verdiklerini de incelediler ve bu ışıkların yakınındayken daha az rahatsız olduklarını buldular.

Bu yeni çalışma, birçok kişinin uzun müddettir böceğin ışığa olan ilgisi olarak algıladığı şeyi anlamamıza büyük ölçüde yardımcı oluyor. Milyonlarca yıldır böcekler, gökyüzünün hangi yönde olduğunu söylemek için ışığa güvendiler ve ışık sırtlarına gelecek şekilde kendilerini yönlendirdiler. Fakat yapay ışığın varlığında, yıllarca süren eğitim ve evrim karışıklığa sürükleniyor ve bu da büyük ve ölümcül bir baş karışıklığına neden oluyor.