Ezberleri Bozuyoruz: Tarihten Fiziğe Kadar Okulda Yanlış Öğrendiğimiz 8 Bilimsel Gerçek

Çoğumuz bu bilgileri yanlış öğrendi ve yıllarca da o şekilde akıllarda kaldı. Birtakım bilgileri ise bilim, zamanla çürüttü ama bizde eskileri kaldı.

Şimdi ezberleri bozma zamanı!

Beynimizin yalnızca %10’unu kullanıyoruz.

En tanınan iddia ile başlayalım. O da tabii ki beynimizle alakalı. Bu bilgi o kadar tanınan oldu ki sinemalarda ve dizilerde bile denk gelebilirsiniz. Fakat işin aslı o denli değil.

Nörologlar, beyindeki neredeyse her bölgenin bir fonksiyonu olduğunu ve beynimizin büyük bir kısmının daima etkin olduğunu kanıtladılar.

Beyin gücümüzü külliyen kullanmadığımız bir algı olsa da gerçek şu ki beynimizin her kısmı belli vakitlerde farklı işlevler için faal.

Yani beynimizi sandığımızdan çok daha fazla kullanıyoruz!

Uzayda “sıfır yer çekimi” vardır.

Astronotların uzayda süzülüyor olmasından tahminen de bu algı güçlenmiş olabilir. Gerçek şu ki uzayda da yer çekimi var, sadece biraz daha zayıf.

Süzülen astronotlar aslında yer çekimsiz ortamda değil, mikro-yer çekimi altında hareket ediyorlar. Dünya’nın yer çekimi kuvvetinin çok zayıfladığı manasına gelmekle birlikte tamamen yok olması demek değil.

Astronotlar da bu yüzden Dünya etrafında yörüngede dönerken süzülüyormuş görünürler. Bu yüzden de “Uzayda yer çekimi yok.” demek doğru bir ifade değil.

Maddenin üç hâli: katı, sıvı, gaz (Ama daha fazlası var!)

Okulda öğrendiğimiz bir diğer temel bilgi de unsurun üç farklı hâli olduğuydu: katı, sıvı ve gaz. Bu hâliyle doğru olsa da bu bilgi epey eksik. Bilim insanları, unsurun yalnızca bu üç hâlini değil, çok daha fazlasını keşfettiler.

“Plazma” hâli de unsurun dördüncü hâli olarak kabul ediliyor. Gaz hâlindeki unsurlara yüksek enerji verildiğinde ortaya çıkıyor ve iyonize olmuş atomlardan oluşuyor.

Bose-Einstein yoğunlaşması ise maddeyi neredeyse mutlak sıfır sıcaklığına kadar soğuttuğumuzda ortaya çıkıyor ve atomlar neredeyse tamamen hareketsiz hâle gelerek tuhaf kuantum özellikler gösteriyorlar.

İnsanların farklı lisanlarda farklı tat tomurcukları vardır.

Dil deyince aklınızabir görsel geliyor değil mi, tat tomurcuklarının konumlandırıldığı hani o lisanın bölgeleri? Buna göre de dilimizin makul kısımlarının sadece tatlı ya da ekşii farklı tatları algıladığına inandık.

Gerçek şu ki tat tomurcukları dilin her bölgesinde bulunuyor ve bu tomurcuklar, tatlıdan tuzluya kadar tüm tatları algılayabiliyor.

Yarasalar kördür.

Karanlıkta uçmaları tahminen de bu yanılgıya yol açtı lakin bir diğer gerçek de yarasaların kör değil, hatta birçok çeşidi epeyce iyi görebiliyor.

Yarasaların görme yeteneği yanında çok gelişmiş bir diğer özellikleri de ekolokasyon kullanmaları. Yarasalar, çıkardıkları seslerin yankılarını dinleyerek taraflarını buluyor ve avlarını tespit ediyor.

Aslında yarasalar bırakın kör olmayı bunun da ötesinde inanılmaz bir radar yeteneğine sahip.

Ses uzayda yayılmaz.

Sesin yayılması için ne öğrendik? Ses bir dalgadır ve yayılmak için hava, su gibi ortam gerekiyor. Bu nedenle de “Uzayda ses yayılmaz.” bilgisi doğru kabul edildi. Lakin bu bilgi, tam manasıyla doğru değil zira ses uzayda tamamen yok olmuyor.

Uzayda çok düşük yoğunluklu da olsa birtakım gaz molekülleri ve plazma parçacıkları bulunuyor. Bu ortam da aslında ses dalgalarının çok düşük frekanslarda ve uzun aralarda yayılmasını mümkün kılıyor.

Ses uzayda yayılabilir ama Dünya’daki duyulabilecek yoğunlukta değil ve özel şartlarda mümkün oluyor.

Balıkların hafızası yalnızca 3 saniyedir.

“Bu da mı yanlış?” Üzgünüz ama bu da yanlış. Hep bilhassa akvaryum balıklarının hafızasının 3 saniye olduğunu düşündük. Lakin bilimsel araştırmalar, balıkların aslında oldukça iyi bir hafızaya sahip olduğunu gösteriyor.

Balıklar, yiyecek kaynaklarını haftalarca tahminen aylarca hatırlayabiliyor ve belli bir süre boyunca görevleri öğrenebiliyor. Bu da balıkların hafızalarının birkaç saniye ile sınırlı olmadığını, aslında gelişmiş bir öğrenme ve hatırlama kapasitesine sahip olduklarını gösteriyor.

Detaylı bilgi için bu içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

Piramitleri köleler inşa etti.

Bir de tarihten bir bilgi verelim. Mısır piramitlerinin köleler tarafından yapıldığı öğretilse de arkeolojik bulgular, bu savın doğru olmadığını gösteriyor.

1990’larda yapılan hafriyatlarda, piramitlerin inşasında çalışan çalışanların mezarları keşfedildi ve bu işçilerin iyi beslendiği, hatta tıpkı günümüzdeki gibi maaş aldıkları ortaya çıktı.

Ayrıca bu personeller büyük bir onurla çalışıyorlardı ve yaptıkları işten gurur duyuyorlardı. Yani piramitler köleler tarafından değil, yetenekli ve saygın emekçiler tarafından inşa edildi.

Bilim gelişiyor, biz de öyle!

Bilimsel bilgilerin zamanla gelişeceğini ve yeni buluşların eski doğruları çürütebileceğini unutmayalım. Bu yüzden de çoğu zaman öğrendiklerimizi sorgulamak ve yeni bilgileri takip etmek gerekiyor.

Yanlış bilinen diğer bilgiler: