İnsanlık Dev Kentler İnşa Edip Yer Altında Yaşayabilir mi?

Yeraltı kentleri denince aklınıza ülkemizde de örnekleri bulunan antik yeraltı şehirleri gelmiş olabilir. Bu kentler ekseriyetle düşman akınlarından kaçmak yahut doğal afetlerden korunmak için inşa edilen ömür alanlarıydı. Kimi örneklerde ise bu kentler ‘kutsal’ bölgelerdi.

hiçbiri kalıcı olamadı ve insanlar yerin altında değil yer üstünde yaşamaya, büyük kentlerini yerin üstüne kurmaya devam ettiler. Pekala insanı yerin altında yaşamaktan geri tutan neydi? Şayet gerekirse yer üstünü tamamen terk edip yer altında da devasa kentler kurarak hayatımızı gökyüzünü görmeden devam ettirebilir miyiz?

Şimdi insan tipinin yer altında yaşamak zorunda olduğu bir senaryo hayal edin.

Diyelim ki o denli bir şey oldu ki gezegene büyük bir tehlikenin yaklaştığını fark ettik, 50 yıl sonra yerin üstü kıyamet yerine dönecek ve tek kaçışımız yerin altına taşınmak… Aslında bu senaryonun bir kısmı gerçek zira muhtemelen 50 yıl sonra yerin üstünde yaşamak dehşetli olacak ama olsun, biz o kısma da ‘diyelim ki’ diyelim…

Hadi bir de bu senaryoyu ülkeleri, sonları ve ekonomik eşitsizlikleri göz arkası ederek değerlendirelim. Çünkü aksi takdirde düşük nüfuslu ve güçlü gelişmiş ülkeler bu sorunu kendileri için görece daha kolay şekilde çözüp dünyanın geri kalanını pek tabii mevte terk edebilir… 

Yer altında nefes almak da karın doyurmak da çok para demek…

İlk münasebetlerimizi en ‘olmazsa olmaz’ gereksinimlerimizin yer üstünde karşılanmasına bağlayabiliriz. Bir defa insanlar olarak nefes almamız gerekiyor ve zahmetli ve masraflı gelişmiş havalandırma sistemleri olmadan yer altında bu mümkün olmazdı. Nefes alabilmek için bile süper teknolojilerle özel havalandırma sistemleri kurup bunlara dudak uçuklatan paralar harcamak gerekirdi… Ayrıca inmemiz gereken derinlik de hesaplanıp basınç ve ısı gibi problemler da hesaba katılarak önemli çalışmalar yapılması gerekirdi…

Ayrıca tekrar insanlar olarak besinlerimizi yer üstündeki kaynaklardan elde ediyoruz. Yani yer altında yaşamak demek besinler için de ekstra masraflı bir süreç manasına geliyor. Tahminen yer altında da tarım yapmanın bir yolunu kesinlikle bulurduk, fakat tekrar, yeni bir masraf kalemi demek olurdu. Ya da hayvancılık faaliyetlerini düşünün… Yani beslenmek yer altında hiç de kolay değil…

Bundan yüzlerce yıl önce saldırgan düşmanlarından kaçmak için inşa ettikleri yeraltı kentlerinde yaşayan insanlar muhtemelen akşam yemekleri hakkında daha az seçici davranıyor, ‘konfor’ konusunda bizlerden apayrı bir yerde duruyorlardı. Tahminen de onları daha az zorlayan şey zorunlulukların yanında bizim benzeri olmayışlarıydı. Tabii bir de bu senaryoda, onlar dışarı tekrar çıkabileceklerini biliyorlardı…

Güneş ışığını ve doğal ortamımızı geride bırakmak da çok kolay değil…

Üstelik burada bahsettiğimiz sadece romantik bir ‘güneş ışığının cildimizi ısıtmasından, yemyeşil ağaçların arasında yürümekten vazgeçemeyiz’ senaryosu değil. Güneş ışığı, temiz hava ve ‘manzara’ insanların sağlığı için çok şey ifade ediyor. 

Yetersiz güneş ışığı, uzun süre kapalı alanlarda kalmak durumlar, insan sağlığı üzerinde önemli olumsuz tesirler bırakıyor. Uyku bozukluklarından hormon dengelerinde bozulmalara kadar ruhsal ve fizikî pek çok hastalığa neden oluyor. 

Yani şayet yer altında sağlıklı bir şekilde yaşamak istiyorsak ışık, temiz hava, doğal ortam benzeri problemlere kalıcı tahliller bulmamız gerekiyor.

Psikolojimiz sadece güneş ve temiz hava eksikliğinden etkilenmeyecek…

Yerin altında olma niyetinin çoğu insan için ifade ettiği ilk şey ‘ölüm’. Yer altı zihnimizde karanlık, tekinsiz, tehlikeli bir yer. Ya birden üzerimizdeki yüzlerce metre kalınlıktaki toprağın ve duvarın altında kalırsak? Ya yeraltı kentini sel basarsa? Nasıl kurtulabiliriz ki?

Bu soruların her birinin mühendislik olağanüstüsü yapıların gücünden alınacak net yanıtları olabilir. Lakin son derece ilkel içgüdülere dayanan ve bilinçaltımızı çoktan ele geçirmiş bu kaygıları tamamen ortadan kaldırmak mümkün müolabilir? Ya da milyonlarca klostrofobisi olan insanı yerin altında nasıl huzurlu tutabiliriz ki? 

Yerin altında il inşa etmek mümkün olabilirsüreç çok zorlu

Biraz da teknik zorluklara göz atalım. ”Bunu yüzlerce yıl önce çok daha ilkel bir bakış açısıyla bile başarmışız, şu anda mi yapamayacağız?” diyebilirsiniz.

bu çeşitten devasa bir proje, başa çıkılması gereken çok fazla zorluk ve çözülmesi gereken çok fazla soru demek. Yalnızca su ve kanalizasyon benzeri tesisatları düşünün. Tam aykırı istikamette ilerleyen bir işleyiş inşa edilmesi gerekecek.

Ayrıca kilometrelerce hafriyat yapmak, kayaları oymak, binalar inşa edecek gereçleri ve iş makinelerini yerin altında kullanabilmek gibi akıl almaz görünen zorlukları da saymak gerek…

Tabii bir de su konusu var. Gezegenin yer altı su kaynakları büyük bir süratle tükenirken yerin altındaki bir kente temiz su sağlamak kulağa çözülmesi oldukça zor bir sorun benzeri geliyor. Tüm bunları düşününce, Matrix’in Zion’u bir il kurmak ve hayatımıza orada devam etmek çok da mümkün değilmişi geliyor. Neyse ki makinelerin ele geçirdiği korkutucu bir distopyanın içinde değiliz. en azından şimdilik… Şaka!

Dünya üzerinde günümüzde de farklı münasebetlerle yer altında yaşanılan yerler var

Her ne kadar yazının girişinde söylediğimizi insanlık tamamen yer üstünü terk edip yer altına yerleşecek olmasa da, yer altında yaşama konsepti günümüz dünyasında uygulamaları da olan bir gerçek.

Özellikle her geçen gün kalabalıklaşan büyük şehirlerde yer üstünde daha fazla yer kalmaması sebebiyle yer altına yöneldiği biliniyor. Bu mevzudaki en büyük örneklerden biri Pekin.

Yüksek nüfus ve ‘normal’ bir meskenlerinde yaşamanın artan maliyetiyle Pekin’de insanlar yıllar önce nükleer savaş riski için inşa edilmiş sığınakları meskenleri haline getirmiş. Bu bölgelerdeki camsız, çıplak betondan ‘evlerde’ yaşamak geçmiş yıllarda tartışma konusu olarak yasaklanmış lakin pek çok insanın ekonomik münasebetlerle sığınaklarda kaldığı söyleniyor. 

Bir diğer örnek ise Avustralya’da bulunan Coober Pedy. Burada durum biraz daha farklı. İnsanlar ‘yarı yeraltı’ diyebileceğimiz, toprağın birkaç metre altına gelecek şekilde inşa edilmiş meskenlerde yaşıyorlar. Nedeni ise sıcaklık. Bölge o kadar sıcak ki insanlar tahlili yerin altında yaşamakta bulmuşlar. fakat bölge zati bir maden bölgesi olduğu için yerin altında yaşamaya geçiş yapmak bu bölgede çok da masraflı olmamış. Tabii bir de bu kasabaya tam olarak bir ‘yeraltı kasabası’ demek mümkün değil.

Bu cinsten mecburi yer altı göçlerinin yanında, mimarlar, mühendisler ve il planlamacıları insanların büyük kentlerde yaşama ısrarı devam ederse dünyanın pek çok büyük kentinde yer altının daha fazla kullanılmasının gerekeceğini düşünüyor. Nedeni ise kolay; yer üstünde yer kalmayacak.

Örneğin Singapur’da kentin kalabalıklığı ve alan kıtlığı o kadar yüksek düzeyde ki bu meseleye tahlil olarak yer altına yönelen projeler çoktan başlamış bile. Bu husustaki ilk araştırmalar 2001 yılında yayınlanmış ve Underground Science City isimli bu küçük yeraltı kentinin çalışmaları uzun yıllardır devam ediyor. 

Bu cinsten projelerin aldığı zaman ve gerektirdiği devasa bütçe bile, bunu ‘tüm insanlığın yer üstünü terk edip yer altında yaşamaya başlamasının’ ne kadar zor olduğunu gösteriyor. 

Gelecek yıllarda yerin metrelerce altına inşa edilmiş zıt gökdelenlerde yaşayabilir, tahminen bir asansörle yerin altına inip alışverişimizi bir yer altı avm’sinde yapabiliriz. ama tüm hayatımızı yerin altında geçirebilmemiz pek de mümkün görünmüyor…