Tanzanya’daki eğitim merkezinde özel yollarla eğitilen sıçanlar, mayın tespiti konusunda yüksek muvaffakiyet gösteriyor. Muz ve yer fıstığı ile ödüllendirilen sıçanlar, günlük kısa çalışma müddetleriyle hem fizikî hem de zihinsel sıhhatlerini koruyarak verimli şekilde çalışıyor.

Belçikalı sivil toplum kuruluşu APOPO (Anti-Personel Kara Mayınları Tespit Eseri Geliştirme), HeroRAT Ronin isimli Afrika dev keseli sıçanın, yeni bir Guinness Dünya Rekoru kırdığını duyurdu. Ronin, bir sıçan tarafından tespit edilen en fazla kara mayını alanında yeni bir rekora imza attı.
Ronin, Kamboçya’da yıllarca süren çatışmalardan kalan milyonlarca kara mayını ve patlamamış mühimmatı tespit ederek bölgenin daha inançlı hale gelmesine katkıda bulunuyor. Ülkede 4 ila 6 milyon kara mayını olduğu tahmin edilirken, bu mayınlar 1979’dan bu yana yaklaşık 20 bin kişinin vefatına ve 45 bin kişinin yaralanmasına neden oldu.
2023’te kara mayını kazalarının 32’ye kadar düştüğü bildiriliyor, fakat bu tehlike hala çok önemli bir sorun olmaya devam ediyor.
Ronin, 2021 yılında göreve başladığından bu yana, evvelki rekor sahibi Magawa’nın beş yıllık sürede tespit ettiği 71 mayın ve 38 mühimmatı geride bırakarak, 109 kara mayını ve 15 patlamamış mühimmat tespit etti. Şimdi 5 yaşında olan Ronin’in yaklaşık iki yıl daha çalışabileceği öngörülüyor.
APOPO’nunsiz yolu: Sıçanlar nasıl eğitiliyor?
Bu eğitim süreci, sıçanların doğal hayatına uygun şekilde düzenlenerek onların en iyi performansı göstermelerini sağlıyor.
Hastalık teşhisi de yapabiliyorlar
APOPO’nun sıçanları yalnızca kara mayını tespit etmekle kalmıyor, vakitte tüberküloz benzeri hastalıkları teşhis edebiliyor. Tüberküloz pozitif hastalardan alınan balgam örneklerini koklayarak,
Mycobacterium tuberculosis bakterisini süratlice algılayabiliyorlar. Bu yol, kaynakların sınırlı olduğu bölgelerde mikroskobik teşhise alternatif olarak bedellendiriliyor.
Sadece 8 yıl civarında bir ömre sahip olan bu kahraman sıçanlar, çalışma motivasyonlarını yitirdiğinde APOPO’nun emeklilik kolonisine alınarak rahat bir hayat sürüyorlar.
Uluslararası iş birliği çağrısı
Dünya genelinde hala 110 milyondan fazla kara mayını olduğu tahmin ediliyor. APOPO CEO’su Christophe Cox, bu mayınların temizlenmesi için uluslararası iş birliği davetinde bulunarak, bu sorunun süratli bir şekilde çözülebileceğini belirtiyor.
Cox, APOPO’nun çalışmaları başlatıldığında mayın temizleme sürecinin 500 yıl süreceğinin tahmin edildiğini lakin yalnızca 25 yıl içinde bu iddiaların çok ötesine geçildiğini ifade ediyor.