Kuduz Hastalığı Neden Su Korkusuna Sebep Olur?

Binlerce yıldır hayatımızda olan kuduz, aşısı bulunmuş olmasına karşın hala binlerce insanın hayatını kaybetmesine sebep oluyor. İnsanlık, tarihi boyunca bu hastalıktan kurtulmak için türlü yollar denendi. Fakat maalesef ki hala tam manasıyla kurtulmuş değiliz. 

Üstelik kuduz virüslerinin bedene girdikten sonraki davranışları ve ortaya çıkan belirtileri de epey garip. Mesela sudan korkmak benzeri… Tüm bunlara değineceğizfakat önce kuduz hastalığının neden tehlikeli olduğunu anlamamız gerekiyor. 

Hala dünyanın en ölümcül hastalıklarından biri. 

Neredeyse 4 bin yıldır var olduğu bilinen kuduz virüsü, dünyanın en tehlikeli zoonoz hastalıklarından (hayvandan beşere geçen) biri olarak görülüyor. Bedenimize girdiği anda direkt olarak beynimizi hedef alan virüs, kalıcı hasarlar verebilir ya da hastanın hayatını kaybetmesine sebep olabilir. 

Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, her yıl 60 bin insan kuduz hastalığı sebebiyle hayatını kaybediyor. Bunun en büyük sebeplerinden biri de; bireylerin evvelce aşılanmamış olması ve virüs beyne ulaşana kadar belirtilerinin çok hafif olması. 

Virüs, direkt beynimizi hedef alır. 

• Kuduz hastası bir kişinin hastaneye yatışının 16. gününde çekilmiş MR manzarası. (Ölümünden 4 gün önce)

Kuduz bir köpeğin ayak parmağınızdan ısırdığını varsayalım. Bu dakikadan sonra virüs, bedeninizde ilerlemek için çalışmalarabaşlayacaktır. Bunu yaparken de önüne çıkan tüm hücreleri enfekte eder ve akabinde modüller. Beynimize ulaşıp kuluçka müddeti bitene kadar ise pek fazla belirti göremeyiz. Kuluçka mühleti ise kuduz virüsünün tipine ve ısırıldığınız bölgenin beyne uzaklığına göre değişiklik gösterebilir. Genelde bu süre 2-3 ay olsa da 1 yıla kadar çıkabilir ya da 1 hafta sürebilir. 

Kuduzun iki farklı çeşidi vardır: ensefalitik ve paralitik. Paralitik kuduz, kişileri felce ya da komaya sürükleyen bir süreçtir ve genelde daha yavaş ilerler. Ensefalitik kuduz ise ekseriyetle en yaygın görülen cinstir. Hiperaktivite ve halüsinasyonların yanı sıra hidrofobiye yani sudan korkmaya da sebep olabilir. 

Genel semptomlar 

• Kafa karışıklıkları, saldırganlık
• Kısmi felç
• Kas seğirmeleri
• Boyun kaslarında sertleşme 
• Kasılmalar
• Nefes almada zorlanma, süratli nefes alma
• Normalden daha fazla tükürük üretimi
• Ağızdan köpükler gelmesi
• Halüsinasyonlarla birlikte gelen uykusuzluk ve kötü uyku
• Erkeklerde daha uzun süren ereksiyon hali ve kalıcı ereksiyon
• Fotofobi (ışık korkusu)
• Sudan korkma durumu ya da diğer ismiyle hidrofobi

Peki kuduz hastaları neden sudan korkar? 

• Tarık Akan ve Necla Nazır’ın yer aldığı Kuduz isimli yeşilçam sinemasından alınmıştır.

Biraz öncede bahsettiğimiz virüs direkt beynimizi hedef alır ve bu noktaya gelene kadar görülen erken belirtiler; kaşıntı, ağrı, iltihaplanma gibi küçük sayılabilecek şeylerdir. Virüs beynimize ulaştıktan sonra ise halisünasyonlara, kısmi felce, aşırı tükürük üretimine ve hatta ağızdan köpükler gelmesine sebep olmaya başlar. 

Bu noktada sıvı tüketmek hastalar için adeta bir işkence haline gelir. Boğaza kadar yayılan enfeksiyon spazmlara sebep olur. Yani kişilerin yutkunması bile canlarının acımasına sebep olmaya başlar. Bir süre sonra da herhangi bir içecek tüketmekten kaçınırlar. Su gördüklerinde ya da su içme niyeti akıllarına geldiğinde sudan korkmalarının, uzaklaşmalarının ve hatta spazmlarla birlikte nöbet geçirmelerinin nedeni de canlarının acıyacağı kanısıdır. Özetle; kuduz virüsü aslında sudan korkmamıza dolaylı yoldan sebep olmuş olur.  

Bazı hastalarda ise değişik farklı semptomlar görülebiliyor. 

Kuduza yakalanan hastalarda görülen bir diğer semptom da fotofobi yani ışığa karşı hassasiyettir. Bunun en büyük nedeni de tabii ki kuduz hastalığı bulaşan kişinin vücudunda dolaşan virüslerdir. Bununla birlikte pralitik kuduzda hastalar daha melankolik bir duyguya girdikleri için de daha karanlık ortamlarda bulunmak isteyebilir.

Ensefalitik kuduzda görülen hiperaktivite ise hastaların her bahiste daha istekli olmasına ve yerinde duramamasına sebep olur. Daha süratli nefes alırlar ve kalp ritimleri hızlanır. Bu sebeple de libidolarında da artış yaşanır. Erkek hastalarda bu durum kalıcı ya da saatler süren ereksiyonlara sebep olabilir.  

Kuduz aşısını hafife almayın. 

Maalesef ki üstte saymış olduğumuz tüm önemli semptomlar, kuduz virüsü beyne ulaşıp diğer bölgelere doğru yola çıktıktan sonra gerçekleşiyor. Yani kuluçka mühletini tamamladığında. Bu noktadan sonra ise yapılan tedaviler çoğu zaman yetersiz kalıyor.  

Birçoğumuz evimizde, bahçemizde bir ya da birden fazla hayvan dostumuzu besliyoruz. Lakin sevdiğimiz, beslediğimiz dostlarımıza herhangi bir hayvandan kuduz bulaşabilir. Bu sebeple hem kendimiz hem de dostlarımızın aşılarını ihmal etmememiz gerekiyor. Kuduz aşılarınızı her 10 yılda bir yineletebilir ve hastalık kapma olasılığınıza karşı şimdiden tedbirinizi alabilirsiniz. 

Kuduz olduğundan şüphelendiğiniz bir hayvan sizi ısırırsa ne yapmalısınız? 

Hassas Görüntü

Öncelikle şunu söylemeliyiz ki; üstte da anlatmış olduğumuz tüm süreçler, şekilde hayvanlarda da görülüyor. Hakikaten uzaktan baktığınızda normal görünen bir hayvan, kuduz virüsü taşıyor olabilir. Lakin kuluçka müddetinde olan virüs, kendisini göstermeyeceği için bunu anlamanız çok zor olacaktır.  

Bu sebeple bir hayvan tarafından ısırıldığınızda öncelikle 15 dakika boyunca yarayı su ve sabun yardımıyla temizlemelisiniz. Akabinde ise size en yakın sağlık kuruluşuna giderek durumu bildirmelisiniz. Tüm bu süreç içinde sizi ısıran hayvanı nezaret altında tutmanız yararlı olacaktır.

Semptomların büyük birçoğunluğu insanlar ve hayvanlar üzerinde görülen kuduz hadiselerinin genelinde görülmüştür. Birçok semptom, her beşerde ya da hayvanda görülmeyebilir. Kuduz hastalığıyla ilgili görüşlerinizi ve fikirlerinizi yorumlarda bizimle paylaşmayı unutmayın.

Kaynaklar: WHO, Boehringer Ingelheim, WOAH, MedicalNewsToday, ScienceABC, National Library of Medicine’de yayınlanan araştırma, ReseachGate (MR Görüntüsü)