Mermi Suratında Giden Bir Trende Geriye Doğru Ateş Ederseniz Nolur?

Saatte 1000 km süratle giden bir tren ve aynı süratle silahtan çıkan bir mermi… Bu türlü bir durumda sizce neler olabilir?

Kemerlerimizi bağladıysak trene atlayalım ve ateş etmeye hazırlanalım!

Bir trenden ateş etmek için muhtemel üç senaryo düşünebiliriz.

İlk muhtemellikte trenin hareket halinde olmadığını kabul edelim. Trenin hareketsiz olduğu durumda şayet ön kompartımandan silahı ateşlersek, mermi bizden saatte 1000 km süratle uzaklaşır. 

Aslında bu durum, Newton’un birinci hareket yasasının sonuçlarından biridir. Bu sonuçta; harici bir kuvvet olmadıkça hareket halindeki cisim hareket halinde olmaya, hareketsiz cisim ise hareketsizlik halini sürdürmeye devam eder. 

Elbette bu bir varsayım ve biz bu türlü bir ihtimalde, hava direncinin olmadığını varsayıyoruz. Yani bu türlü bir durumda mermi, herhangi bir yavaşlama hareketi göstermez ve bunun yanında tüfek, tabanca yahut herhangi bir silahtan geri döner. 

Şimdi treni, saatte 1000 km süratle hareket ettirmeye başlayalım ve bu durumun, ateşlenen mermiyi nasıl etkileyeceğine bakalım. 

İlk durumda hareketsiz bir trende seyahat ediyorduk ve trenle aramızdaki bağıl sürat sıfırdı. Lakin şu anda tren 1000 km süratle hareket ediyor ve bu durum, bizim de 1000 km sürate sahip olduğumuz manasına gelir. 

Bu hesapla trenle aramızdaki bağıl sürat, tekrar sıfır çıkar. Yani mermi ileri yönde hareket ederken bize tamamen olağan görünür. ama bir gözlemci gözünden baktığımızda durum tamamen değişir. 

Bu sefer trenin dışında ve yerde hareketsiz bir vaziyette duran bir bireye mermi, saatte 2000 km süratle gidiyor görünür. Ayrıyeten kişi trende değil de daha alçak bir taban olan yerde durduğu için, kendisinin tren ile arasındaki bağıl sürat saatte 1000 km’dir. Yeniden trene göre merminin suratı da saatte 1000 km’dir. Böylece yere göre merminin suratı, saatte toplam 2000 km olur.

Peki ya silahı trenin hareket tarafının bilakis doğru ateşlersek?

Bu durumda yerde hareketsiz bir vaziyette duran birine, merminin suratı sıfır görünür. Bunun sebebi, mermi ve tren eşit süratte lakin zıt taraflarda hareket ettiğinde, bu ikisinin bileşke bağıl suratlarının birbirini götürmesi ve sıfır olmasıdır.

Bu şekilde bizi izleyen biri, nişan aldığımızı ve tetik çektiğimizi rahatlıkla görebilir ama ona göre mermi hareket etmez ve dümdüz aşağı düşüyormuş gibi görünür. Fakat elbette bu bir niyet deneyi.

Gerçek hayatta mermi aksi yönde 1000 km/s süratle gidebilse bile, bu sürate ulaşması zaman alır. Kısaca tetik çekildiği an mermi, en son suratına ulaşamayacaktır.