NASA’nın Artemis 3 ekibi tartışma yarattı: Neden kadın yok?

NASA, Artemis 3 mürettebatını açıkladığında uzay camiasının gündemine teknik detaylar değil, kadro bileşimi oturdu. Dört astronotun tamamı erkekti ve bu tablo, modern uzay görevlerinde alışılmadık bir görüntü oluşturdu.

Tüm NASA kadrosunun yüzde 40’ı kadınlardan oluşuyor. SpaceX’in 2021’den bu yana istasyona taşıdığı ekiplerde yalnızca birkaç istisna dışında her uçuşta en az bir kadın yer aldı. Bu arka plana bakıldığında Artemis 3 seçimi, uzay turisti Emily Calandrelli, sektör danışmanı Camille Bergin ve Inspiration4 göreviyle tanınan Sian Proctor gibi isimlerin tepkisini çekti. Proctor hayal kırıklığını açıkça dile getirirken ekibe şunu da söyledi: “Başarınız, tamamen kadınlardan oluşacak Artemis 4 mürettebatının yolunu açacak.”

Liyakat mı, gözden kaçırma mı?

Deneyimli astronot Jared Isaacman başta olmak üzere NASA’yı savunanlar, seçim sürecinin tamamen operasyonel kriterlere dayandığını söylüyor. Isaacman, son astronot sınıfının yarısından fazlasının kadınlardan oluştuğunu hatırlatarak kasıtlı bir dışlamanın söz konusu olmadığını belirtti.

Artemis 3 aslında sıradan bir uzay yolculuğu değil; SpaceX ve Blue Origin’in geliştirdiği Ay iniş araçlarıyla kenetlenme denemeleri yapılacak, ciddi bir test pilotluğu operasyonu. Mürettebatın tamamının askeri kökenli olması ve binlerce saatlik uçuş tecrübesi taşıması bu açıdan rastlantı sayılmaz. Komutan Randy Bresnik uzay mekiği uçurdu, Luca Parmitano Bresnik Uluslararası Uzay İstasyonu’nda komutanlık yaptı. Frank Rubio ise uzayda kesintisiz 371 gün kalarak ABD rekorunu kırdı.

Cinsiyet çeşitliliği tartışılırken gözden kaçan bir ayrıntı da var: Ekip, köken itibarıyla Slovenya göçmenliğini, İtalyan vatandaşlığını, El Salvadorlu bir aile geçmişini ve Afrikalı-Amerikalı bir kimliği bir arada barındırıyor. NASA’nın web sitesinden “Ay’a ayak basacak ilk kadını taşıma” ifadesini kaldırması eleştirilere konu olsa da kurum, bunun pratik seçimleri etkilemediğini savunuyor. Artemis 2 ile Ay yörüngesine gidecek ilk kadın unvanını alan Christina Koch da astronot ofisinin artık tüm insanlığı temsil eden bir yapıya kavuştuğu görüşünde.