Sarsıntı Şiddetini “500 Atom Bombasıyla” Kıyaslama Kusuru

Ülkemizi derinden sarsan Kahramanmaraş depremi, beraberinde büyük bir yıkım getirdi. Bunun akabinde pek çok yerde sarsıntının büyüklüğünün kavranabilmesi için benzetmeler yapıldığını gördük. Atom bombası ise bunların arasında en yaygını oldu desek yanlış olmaz.

Baştan söylemek gerek; standart bir atom bombası olmadığından “deprem x atom bombası büyüklüğündeydi” demek pek de dengeli olmaz. Çünkü tarihte, Kahramanmaraş sarsıntısının yaydığı güçten daha yüksek düzeyde enerji yaymış olan bombalar gördük. Spesifik olarak baktığımızda ne değişecek pekala?

Sosyal medyada en çok karıştırılan mevzulardan birisi:

Büyük çoğunluk, patlama tesiriyle ortaya çıkan gücün yüzeyde, zelzele kaynaklı olanın ise yerin altında ortaya çıktığı gerçeğini kaçırıyor.

Bunun yanında söylediği söz edilen karşılaştırmayı yaparken patlayıcıların küçük bir alanda devasa bir enerji ortaya çıkarırken, zelzelenin bu enerjiyi geniş bir alana yaydığını unutmamak gerek. Bu da gücün tek bir yerde ve çok güçlü bir şekilde hissedilmesinin önüne geçiyor.

Bu yüzden sarsıntı bölgesinde atom bombası tesiri görmüyoruz.

Çünkü dediğimiz gibi hem gücün geniş bir alana yayılması hem de yer tarafından sönümlenmesi söz konusu. ama sismik dalgalar göz önünde bulundurulduğunda gün sonunda ortaya çıkan enerji değişmiyor.

Yani enerji miktarı yıkıma göre değil, sismik dalgalardan alınan verilere göre belirleniyor.

Richter ölçeğinde sarsıntılar arasındaki şiddet 1 değil, 10 ünite olarak ilerliyor.

Yani 7 büyüklüğündeki bir zelzele, 6 büyüklüğündeki sarsıntının 10 katı büyüklüğüne sahip oluyor. Şiddet ise 30 ünite olarak ilerliyor. Bu da 6 ile 7 büyüklüğündeki depremlerin şiddetleri arasında 30 kat olduğu manasına geliyor.

Peki bu sarsıntıyla açığa çıkan enerji, hangi bombanın 500 katı?

Little Uzunluk

Kahramanmaraş zelzelesiyle birlikte açığa çıkan enerji 32 petajoule olarak gösteriliyor. Hiroşima’ya atılan bomba Little Uzunluk bombası ise 0,063 petajoule güce sahipti. 1000 terajoule’ün 1 petajoule’e eşit olduğunu düşünürsek zelzelede açığa çıkan enerji, Little Boy’un saldığı gücün 500 katından bile fazla.

Öte yandan Rusya’nın Çar bombasının ortaya çıkardığı enerji, 210 petajoule düzeylerindeydi.

Bu da Kahramanmaraş zelzelesinde meydana gelen gücün 6,5 katından fazla demek.

Ama Richter ölçeğinde bu gücün dengi, yaklaşık 8,1 şiddetinde bir sarsıntı olarak görülüyor. fakat bomba havada etkin edildiğinden gücün sismik dalgalara çevrilmediğini belirtelim.

Aynı şiddette olan atom bombası ve sarsıntının aynı yıkıma sebep olmamalarının nedeni de daha önce belirttiğimiz üzere sarsıntıların bu enerjiyi tek bir yerde toplamayıp geniş bir alana dağıtıyor oluşları, yerin altında gerçekleşmeleri ve bundan ötürü da yerin, söylediği söz edilen gücün belli bir ölçüsünü sönümlemesi diyebiliriz.

Kaynaklar: Open Hazards, USGS