Sıkılan ketçap neden sağa sola fışkırır? İşte bu can sıkıcı durumun bilimsel açıklaması

Bilim insanları, içinde az ketçap kalan ketçap şişesini sıktığınızda neden çoğu zaman etrafa saçıldığının bilimsel açıklamasını yaptılar. Neyse ki, çalışmaları bu vahim olayın olmasını önlemenin kimi yollarını da gösteriyor.

Oxford Üniversitesi’nden iki bilim insanı, geçtiğimiz ay American Physical Society’nin Akışkanlar Dinamiği Kısmı konferansında akılda kalıcı bir şekilde “Bir kılcal boruda sıkıştırılabilir yer değiştirmenin dinamikleri” başlıklı çalışmalarını sundular.

Matematiksel modelleme ve bir dizi deney kullanarak, şişeyi yavaş ve yumuşak bir şekilde sıkmanın, en sevdiğiniz süslemeleri mahveden sos sıçraması mümkünlüğünü çok önemli ölçüde azaltacağını gösterdiler. Her şey karmaşık bir akışkan dinamiği sistemine bağlı olsa da, en nihayetinde bu çalışma, direncin ve gücün sosun şişeden nasıl aktığını nasıl etkilediğini gösteriyor.

Plastik bir sos şişesini sıktığınızda, şişenin doruğundaki hava bir yay gibi sıkışarak önündeki sıvıyı dışarı iter. Bu sırada, aşağı doğru olan kuvvete ketçap ve şişenin duvarları arasındaki sürtünme kuvveti karşı koyar.

Mükemmel dökme için, sos severlerin şişenin içindeki bu iki kuvveti hassas bir şekilde dengelemesi gerekecektir. Fakat, sos azaldığında, bu ince istikrar, sostan gelen sürüklemenin azalmasıyla bozulur. Daha az sürtünmeyle, şişedeki hava, bastırılmış bir yay gibi tüm potansiyelini serbest bırakarak sosun son kesiminin ani bir patlamayla dışarı atılmasına neden olur.

Oxford Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Kısmı’ndan çalışma yazarı Profesör Chris MacMinn yaptığı açıklamada “Sıvıyı hareket ettirecek itici gücü oluşturmak için havayı sıkıştırmanız gerekiyor. Sıvı dışarı akarken, itilecek daha az sıvı olduğu için viskoziteye karşı direnç azalır. vakitte, sıvının dışarı akışı, havanın tüpe doğru genişlemesi için daha fazla yer açar, bu da itici gücü zamanla azaltır” dedi.

Yine Oxford’daki Mühendislik Bilimi Kısmı’ndan Dr. Callum Cuttle “Analizlerimiz, bir ketçap şişesinin saçılmasının en ince ayarlara inebileceğini ortaya koyuyor: Biraz fazla sert sıkmak bile sabit bir sıvı akışı yerine bir saçılma üretecektir” diye ekledi.

Araştırmacılar, yavaşça sıkmanın yanı sıra, üreticilerin sıçrama ihtimalini azaltmak için daha geniş nozüllere sahip şişe kapakları yapmaları gerektiğini öne sürüyor. Çalışmaları, günümüzde sos şişesi kapaklarında yaygın olarak kullanılan lastik valflerin de sorunun çok önemli bir kaynağı olduğunu gösterdi: “Bu valfler, sizi sos şişeden çıkmadan önce belli bir ölçüde basınç oluşturmaya zorlayarak saçılma sıkıntısını daha da berbatlaştırıyor. Bu valfler sızıntıları önlemeye yardımcı olur, lakin tamamen saçılmaya yönelik bir bakış açısından, bu valfleri çıkarmak çok mantıklı olacaktır. Süratli bir tahlil için, bir şişenin sonuna yaklaştığınızda (saçılma mümkünlüğü yüksek olduğunda), kapağı çıkarın ve kalan sıvıyı daha geniş ağızdan çıkartın. Bu sağduyu olabilir, fakat artık onu destekleyecek titiz bir matematiksel temel var.”

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen makale, kısa bir süre önce ön baskı sunucusu arXiv’de yayınlandı.