Tasarruf Etmek Yerine Daha Fazla Harcıyorsanız Bilmeniz Gereken Kimi Gerçekler Var!

İngilizce “doom/kıyamet”, “spending/harcama” sözlerinden lisanımıza “kıyamet harcaması” olarak da çevrilen bu fenomenin altında neler yatıyor?

Para biriktirmemiz gereken periyotlarda alışveriş yapma çılgınlığını nasıl durdurabiliriz?

Doom spending sendromu sebepleri neler?

Bireylerin ekonomik belirsizlik ya da şahsî gerilim benzeri olumsuz durumlar karşısında denetimsiz ya da gereksiz harcama yapma eğilimlerini tanımlayan doom spending’in birtakım nedenleri var.

Bunlardan birincisi tabii ki iktisada bağlanıyor. Global ekonomik krizler, işsizlik oranında artış, piyasadaki dalgalanmalar, enflasyon, siyasi belirsizlik şahıslarda geleceğe dair korkuyu arttırıyor. Tanıdık geldi değil mi?

İşte insanlar gelecekte karşılaşabilecekleri aksiliklere karşı kendilerini garanti altına almak için harcamalarını arttırıyor. “Yarın bu paraya alamayacağım, alayım dursun, lazım olur.” cümleler hep bundan. Aslında hepimiz kıyamet harcaması mı yapıyoruz güya? Para biriktirmek mantıksızken harcayalım gitsin!

Sebepleri yalnızca ekonomik de değil.

Aile, sosyal çevre ve iş hayatı kaynaklı yaşanan stresler de bir kaçış aracı olarak alışverişe yönlendirebiliyor. Süreksiz rahatlama!

Asıl tetikleyen şeylerden biri de elbet ki dijital pazarlama ve tüketim kültürü. Çevrim içi alışverişe kolaylıkla erişebiliyor olmak, anlık promosyonlar, kaçmaz fırsatlar, daima karşımıza çıkan reklamlar sendromun yaygınlaşmasının en önemli nedenlerinden.

İşin bir de benlik algısı var. Sosyal medyanın da tesiriyle insanlar, diğer bireylerle kendi hayatını kıyaslayarak duygusal tatminsizlik yahut yetersizlik hissedebiliyor. “O yapabiliyorsa, alabiliyorsa ben de yapabilirim.” derken aslında ister istemez kendini alışveriş tuzağına çekiyor.

Hangi jenerasyon daha yoksul?

Yapılan anketlere göre dünya genelinde yetişkinlerin yalnızca %36,5’i maddi olarak ebeveynlerinden daha iyi durumda olduklarını düşünüyor. %42,8’i ise ebeveynlerinden daha kötü durumda olduklarını belirtiyor.

Araştırmacılar, şimdi büyüyen jenerasyonun, ebeveynlerinden çok uzun süre daha fakir olacak ilk nesil olduğunun da altını çiziyor. Ebeveynlerinin başardıklarını asla başaramayacağı hissine kapılan gençler, kıyamet harcaması yapmaya daha meyilli oluyor.

Sendromun tesirler neler?

Aşırı harcama bütçelerinin aşılması borçlanmaları da beraberinde getirebiliyor. Uzun vadede de finansal kriz demek. Ayrıyeten plansız harcamalar bir yandan uzun vadeli gayelere ulaşmayı da zorlaştırabiliyor.

Bunun yanı sıra kısa vadede bireyler kendini rahatlamış hissetse de bir süre sonra farkındalık ile pişmanlık ve daha derin gerilim hisleri gelebiliyor.

E nasıl yöneteceğiz pekala bu durumu?

Başa çıkmak için öncelikle duygusal farkındalık geliştirmek gerekiyor. Alışveriş ihtiyacı hissettiğinizde önce duygusal durumunuzu değerlendirin ve farklı etkinliklerle başa çıkma düzeneği geliştirin.

Bütçe planlaması yapmak ise en tesirli formüllerin başında geliyor. Gelirinize uygun bütçe oluşturarak buna sadık kalabilir ve gereksiz harcamaların önüne geçebilirsiniz.

Aşırı harcamanızı azaltmak için kredi kartı kullanmayı da en aza indirebilirsiniz. Cart cart geçme hissi yüzünden de bazen ne harcadığımızı bilmiyoruz. Araştırmalar da bunu destekliyor. Nakit ödeyerek kredi kartı kullanmaktan daha az harcama yapma olasılığımız var.

Bir diğer çok önemli kısım ise çevrim içi alışveriş siteleri ile ortamıza aralık koymak. Sitelerin bildirimlerini, e-posta bültenlerini kapatarak gereksiz alışveriş dürtülerinizi azaltabilirsiniz. Ayrıyeten kredi kartı numaranızı web sitelerinden kaldırabilir ya da limit ayarlaması yapabilirsiniz.

Sonuç olarak geleceğin belirsizliği karşısında anı yaşamak cazip gelse de ayağımızı yorgana göre uzatmak hem duygusal hem de finansal sıhhatimiz açısından en doğru yol.

Bunları da inceleyebilirsiniz: