Çocukların Vegan Beslenmesi Sağlıklı mı?

Veganizm, çoğu kişi tarafından yalnızca beslenme üzerine yapılan seçimlerden ibaret olarak düşünülse de aslında, giysiden ulaşıma kadar hayvanların kullanıldığı veya hayvanların ziyanına olan her şeyden kaçınılması gerektiğini savunan bir ömür biçimi. Bu hayat biçimini, kesin doğru olarak kabul eden birtakım ebeveynler ise çocuklarının doğumundan itibaren vegan olarak yetişmesini istemektedir.

Veganlığın bilhassa son yıllarda bu kadar yaygınlaşmasını sağlayan birtakım yararları olduğu düşünülüyor. Örneğin; bitki bazlı beslenme sonucu vücut kitle indeksinin düşmesi ve düşük kan basıncı sağlanması sonucu diyabet, kanser ve çeşitli kalp hastalıklarının riskini azalttığı savunuluyor. yaygın bir görüş olan; kâfi protein, B12, demir ve kalsiyum benzeri bedenin ihtiyacı olan şeylerden yoksun kaldığı, bu nedenle hayli sıhhatsiz bir beslenme biçimi olduğu da savunulan görüşler arasında.

Veganizmi benimseyen ebeveynler, hayvan sömürüsüne dahil etmemek ismine çocuklarını da vegan beslenmeye yöneltebiliyorlar. Uzmanlarca sağlıklı olup olmadığına dair farklı görüşler bulunan mevzuyu içeriğimizde derledik.

Veganizm ve vegan beslenme tam manasıyla nedir?

Veganizm teriminin, ülke ve dünya genelinde tanınması aslında daha yeni yeni olsa da vegan beslenmeye dair ispatlar birtakım araştırmacılara göre 2000 yıl öncesine kadar gidiyor. Kimi insanlar tarafından vegan beslenmeye geçiş evresi olarak görülen vejetaryenlik, 19. yüzyılda İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri’nde çok önemli sayılabilecek bir hareketlilik yaşadı. Şair, hekim tanınır ve toplumda söylediği söz önemsenen insanlar dahi, hayvansal besinlerle beslenmeyi sömürü olarak gördüğüne dair açıklamalar yapmaya başladı. 1944 yılında ise vegan çevrelerince tanınır olan Donald Watson ismindeki aktivist bir adam, et dışında diğer hayvansal ürün yemeyen insanları tanımlamak için ‘vegan’ terimini üretti.

Vejetaryenlik, veganlığın altında olarak sınıflandırılsa da çoğu vegan tarafından hayvan sömürüsünü tam manasıyla bitirmediği için kabul edilebilir bir şey değil. Vejetaryenlik, genel olarak yalnızca et tüketimini yasaklasa da et dışında birtakım hayvansal ürünleri tüketilip tüketilmemesine göre alt sınıflara ayrılıyor.

• Vejetaryenlerin birçoklarının dahil olduğu lakto-ovo vejetaryenler, et dışında süt ürünleri ve yumurta tüketirler.
• Lakto vejetaryenler, et ürünleri ve yumurta dışında diğer hayvansal besinleri yerler.
• Ovo vejetaryenler, yumurta dışındaki diğer hayvansal besinleri tüketmezler.
• Peskataryenler ise yarı vejetaryen olarak isimlendirilirler zira yalnızca kümes hayvanlarını ve balık haricindeki et ürünlerini yemezler.
• Pollovejetaryenler de tam olarak vejetaryenlik kavramını karşılamazlar. Kümes hayvanlarının eti dışında diğer tüm hayvansal besinleri tüketirler.

Veganizm, aslına bakılırsa beslenmenin çok ötesinde bir yaşam felsefesi olarak görülüyor. Çok katı yeme kuralları dışında hayvan sömürüsünün olduğunu düşündükleri giysiden ulaşıma kadar çoğu bölümde hayat stillerini değiştiriyorlar. Mesela, hayvandan elde edilmiş herhangi bir giysi, aksesuar ya da objeyi kullanmayı reddediyorlar. Günümüz şartlarında çok zor olsa da, hayvanlara zarar verdiği gerekeçesiyle uçak kullanmayı dahi reddeden veganlar var.

Bir insan vegan olma kararını, vicdani sebeplerden ötürü verebildiği aynıi aynı zamanda dini ve ahlaki açılardan da kabul edilmediği için verebilir. İklim krizi, çevre kirliliği aynıi çoğu bahis da, vegan olmaya iten sebepler arasında bulunuyor. Zira, hayvancılık sektörü için gereken şartlar sürdürülebilir değil ve etrafa inanılmaz ziyanları olabiliyor. benzer vakitte kalp rahatsızlığı kronik hastalıkları olan insanlar da, bitki bazlı beslenme yoluna gidebiliyor.

Vegan beslenmenin yararları ve ziyanları nelerdir?

Vegan beslenme, kimi insanlara göre çok katı kurallara sahip olduğu için vicdanen ya da öteki sebeplerce başlanmak istense de göz korkutabiliyor. Halbuki vegan beslenmenin birçok yararı uzmanlarca açıklanmıştır.

• Vegan beslenme kilo vermeye yardımcıdır. Elbette, kilo vermek gayesiyle sürdürebilecek bir beslenme amaçladığı değildir ama vegan beslenme, bitki bazlı olduğu için yağ tüketimi düşüktür. Ziyanlı olarak görülen ve çoğunlukla hayvansal besinlerden elde edilen doymuş yağlardan arınmış bir beslenme biçimi olmasından ötürü, vegan olarak beslenen insanların diğer insanlara oranla vücut kitle indeksi düşüktür.
• Vegan beslenme birçok hastalığın riskini azaltıyor. Daha düşük kan şekeri sağlayarak tip 2 diyabetinin ihtimalini azaltıyor. vakitte, kesin kanıtlanmış olmasa bile birtakım araştırmalara göre böbrek fonksiyonlarını güzelleştirdiği de görülmüştür. Kanser ve kalp hastalıkları ölümcül olabilen hastalıkların da vegan insanlarda, kimi araştırmalara göre daha az görülmektedir.
• Stres ve anksiyete benzeri meselelerde vegan beslenmenin yararlı olduğu da düşünülüyor. Bir çalışmaya göre vegan beslenme ve düşük gerilim düzeyi arasında bir alaka olduğu görülmüştür.
• Papua Yeni Gine’deki yüklü olarak vegan beslenen bir ada halkıyla yapılan araştırmada, insanların cildinin daha parlak ve pürüzsüz olduğu görülmüştür. aynı vakitte süt ürünlerinin de sivilceye sebep olabileceği düşünülüyor.
• Ve elbette, vegan beslendiğinizde çevre kirliliğinin temel sebeplerinden biri olan hayvancılık dalının önüne geçmiş oluyorsunuz. Giderek sanayileşen besin sektöründe hayvan tüketimi olabilmesi için her yıl bir sürü orman tahrip ediliyor. Yani, vegan beslenerek hayvancılığın gelişmesi için ormanların yok edilerek alan açılmasının önüne geçilebilir.

Vegan beslenmenin birçok yararı olsa da hangi besinden ne kadar alınması gerektiği düşünülmeden uygulandığında ziyanları da görülebiliyor. Her bedenin ihtiyacı olan belli başlı mineraller ve vitaminlerin birçoklarının, hayvansal besinlerde daha çok bulunduğu bir gerçek. Şayet, yalnızca hayvansal ürünleri tüketmekten vazgeçip diyet listenizi istikrarlı hale getirmezseniz, B12 ve protein gibi içerikleri kâfi alamazsınız.

Veganlar için temel protein kaynağı baklagillerdir. Lakin gereğinden fazla bakliyat tüketimi, midede şişkinlik sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilir. Tüm bunların önüne geçmek için, vegan beslenmeye karar verdiğinizde bir uzmanla birlikte diyet listesi oluşturmanızda ya da besinlerin içeriklerini ve neye ne kadar gereksiniminiz olduğunu öğrenmekte yarar var.

Pekala, çocukların vegan beslenmesi sağlıklı mıdır?

Vegan beslenmenin püf noktası, çoğunlukla hayvansal besinlerden alınan içeriklerin bitki bazlı beslenme uygulanırken de alınmasıdır. Şayet alınamıyorsa kâfi beslenemezsiniz ve bundan ötürü sağlıktan çok zararı olacaktır. Çocukların vegan beslenmesine dair tartışmalar da temel olarak hasebiyle çıkıyor. Vegan beslenen aileler, doğru olanın veganizm olduğunu düşündükleri için doğumlarından itibaren çocuklarını vegan yapabiliyorlar.

Gelişme ve büyüme evresi yaşayan çocuklarda beslenme, bu süreci direkt ilgilendirebiliyor. Sağlıklı ve kâfi bir beslenme için temel kural, çoğu besinin alınabildiği çeşitliliğin bol olduğu bir düzen oluşturulmasıdır. Vegan beslenme, genelde hayvansal besinlerden karşılanan doymuş yağ tüketimini ve kolesterolü sınırladığı için çocukların yetişkinliğinde bu içeriklerden kaynaklı ortaya çıkabilecek hastalıkların önüne geçtiği düşünülüyor.

Kısacası, vegan beslenme çocukluk ya da yetişkinlik evresi fark etmeksizin, ayrıntılı olarak planlanıp gerçekleştirilmesi gereken bir beslenme biçimi. Doğru uygulanmadığı takdirde, çocuğun gelişiminde yetersiz kalmasına sebep olabilirken tüm besin içeriklerinin alındığına emin olunarak yapılıyorsa, çocuğa yarar dahi sağlayabildiği kimi araştırmalara göre kabul edilmiştir.

Çocukların vegan beslenmesi hakkında bilimsel araştırmalar ne diyor?

Navegan yani hayvansal eserlerle beslenen çocuklarla vegan beslenen çocukların kıyaslandığı, Harvard’da yürütülen bir araştırma var. Bu çalışmaya göre navegan çocuklar ergenliğe daha erken giriyor ve daha çabuk büyüyor.. Bunun nedeni olarak da hayvansal eserlerde çok fazla büyüme hormonu olmasıdır. Ani şekilde büyümeden çok zamanla büyümenin ise daha sağlıklı olduğu düşünülüyor. Zeka gelişimiyle ilgili bir çalışmada ise vegan çocukların zeka düzeyinin daha yüksek olduğu tespit edildi.

Özellikle kalp ve damarlarla ilgili hastalıklarda beslenme epey değerlidir. Araştırmalara göre, damarda yağlanma problemlerin aslında çocukluk çağına dayanıyor. Cleveland Clinic ismindeki Amerikan akademik tıp merkezinde vegan beslenme hakkında bir çalışma yürütüldü. Çalışma için seçilen çocuklar iki gruba ayrıldı ve bir gruba az yağlı bitkisel bir diyet uygulanırken diğer gruba kalbi müdafaaya yönelik hayvansal eserli bir diyet listesi verildi. Çalışmanın sonucunda ise bitkisel beslenen çocukların kiloları düştü, kan pahaları güzelleşti ve tansiyonları düştü. Bu çalışma ise birçok Amerikalı ve Kanadalı hekimi, çocukların vegan beslenmesinin iyi olabileceği konusuna ikna etti.

Çocukların vegan beslenmesine dair olumlu araştırmalar olsa da doğuştan vegan olan çocuklar üzerinden yapılan bir diğer araştırma ise vegan beslenmenin A ve D vitaminlerinin eksikliğini yaratacağını düşünüyor. Çocukları vegan beslemek konusunda kâfi sayıda araştırma ve kesin bir bilgi bulunmuyor fakat uzmanlar genel olarak vegan beslenen çocukların rutin sağlık denetimlerinden geçmesi gerektiğini vurguluyor.

Profesör kardiyolog olan vegan tabip Murat Kınıkoğlu, çocukların vegan beslenmesi hakkında ne düşünüyor?

Kaynaklar: 1, 2