Dünyanın farklı köşelerinde, sıradan taşların ansızın canlanıp büyüdüğünü, hatta hareket ettiğini düşündüğünüzde, bu bir masal yahut bilim kurgu kıssası gelebilir. Lakin Romanya’nın küçük bir köyü olan Costesti’de bulunan “trovan” taşları tam da buna örnek verilecek bir tabiat mükemmeli kıvamında.

Bu taşlar, yüzyıllardır bilim insanlarının ve meraklı gezginlerin ilgisini çeken, âdeta yaşayan taşlar olarak biliniyor. Hatta kimileri bu taşların dinozor yumurtası, uzay kabukları ya da bitki fosilleri olduğunu bile düşünüyor.
Yaşlarının 6 milyon kadar olduğu düşünülen bu taşlar nitekim büyüyüp hareket mi ediyor ve hatta çoğalıyor mu?
Trovan taşlarının gizemi ne?

Trovan taşları, yüzeysel olarak bakıldığında sıradan kayalari görünebiliyor lakin bu taşlarınsiz bir özelliği var: zamanla büyüyebilmeleri.
Taşların büyümesi, aslında jeolojik süreçlerin bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Trovan taşları, suyun ve mineral tortularının birleşimiyle oluşuyor.
Yağmur yağdığında su, bu taşların içindeki kalsiyum karbonat gibi minerallerle etkileşime giriyor ve taşın yüzeyine doğru baskı yapıyor. Bu süreç, taşların büyümesine neden olan bir çeşit kristalleşme olarak tanımlanabiliyor.
Trovan taşlarının büyüme süreci epey yavaş gerçekleşiyor.

Yüzeydeki mineral katmanları birikmeye devam ettikçe, taşlar zamanla daha büyük hâle geliyor ve kimi Trovan taşları, zamanla 5 metre yüksekliğe ulaşabiliyor.
Bir vakitler küçük bir çakıl taşıi görünürken yüzyıllar boyunca devasa kayalara dönüşebiliyorlar. Araştırmacılar, birikme oranlarının her 1.000 yılda, 4-5 cm civarında olduğunu belirtiyor.
Bir öbür araştırmacı ise iki hafta boyunca taşları sinemaya alıyor ve bir tanesinin yaklaşık 2,5 mm hareket ettiğini iddia ediyor. Kimi araştırmacılar bu harekete karşı çıksa da kimileri toprağın ısınmasının ve soğumasının taşların hareket etmesini mümkün kılacağını söylüyor.
Çoğalması konusunda ise açıklamalarda karşımıza suyun, kayanın yalnızca bir tarafını etkilemesi ve gereğince büyüdüğünde ana kayadan koparak bebek kaya hâle gelmesi çıkıyor.
UNESCO tarafından korunuyor.

Romanya’ya yolunuz düşerse bu turistik cazibe merkezi hâline gelen taşları yakından da görebilirsiniz. Jeolojik oluşumlarının korunması için ayrıyeten Trovants Müzesi Doğal Rezervi geliştirildi.