Dalga dalga ışıklar: Bazı auroralar neden bu kadar etkileyici görünüyor?

Auroralar, Dünya’nın kutuplarına yakın bölgelerde geceleri gökyüzünü yaran, ışıldayan ışık bantları olarak karşımıza çıkıyor ve kimi zaman yay benzeri özel desenler izliyor. Güneş’ten gelen yüklü parçacıklar atmosferimize ulaştığında, gökyüzünde adeta dans eden parlak renkler oluşuyor. Bu doğa olayı; bantlar, ışınlar, yamalar ve daha birçok farklı biçimde gözlemlenebiliyor.

Auroraların desenleri nasıl oluşuyor?

Auroraların neden bu kadar düzenli ve estetik desenler oluşturduğu uzun süredir tam olarak anlaşılamamıştı. Ancak araştırmacılar, aurora yayları olarak bilinen bu özel yapıların arkasındaki enerji kaynağını bulduklarını söylüyor.

Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada bilim insanları, atmosferimizdeki yüklü parçacıkların nasıl enerji kazandığını ayrıntılı şekilde anlatıyor. Araştırmaya göre bu süreçte Alfvén dalgaları adı verilen özel bir plazma dalgası kilit rol oynuyor. Bu dalgalar, Dünya’nın manyetik alan çizgileri boyunca hareket ediyor ve adeta bir uzay pili gibi çalışıyor.

Uzaydaki pil etkisi ve ışık yayları

NASA’ya göre Alfvén dalgaları tarafından hızlandırılan elektronlar, atmosferdeki atomlara çarptığında güçlü ışıklar ortaya çıkıyor. Bu etkileşim sonucu, gökyüzünde yükselen ve yay şeklinde uzanan aurora şeritleri oluşuyor.

Bu keşif, bir anlamda şans eseri gerçekleşti. 2015 yılında bir aurora yayının hem askeri uydular hem de NASA’ya ait uzay araçları tarafından eş zamanlı olarak gözlemlenmesi, bilim insanlarına benzersiz bir veri seti sundu. NASA tarafından yapılan açıklamada, bu eşleşmiş gözlemlerin, aurora yayının oluşmasına yardımcı olan uzay koşullarını daha uzun süre ve farklı açılardan incelemeyi mümkün kıldığı belirtildi.

Güneş’in son aktivite döngüsünün zirvesi büyük ölçüde geride kalmış olsa da, uzmanlar 2026 yılında da bol miktarda aurora gözlemlenmesini bekliyor. Özellikle kuzey yarımküre için aurora sezonunun mart ayına kadar devam edeceği ifade ediliyor.