Kilonuzu Aşırı Derecede Başınıza Takıp Gram Hesabı Bile Yapıyorsanız Bu İçeriği Okumanızda Yarar Var: Anoreksiya Nedir, Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Toplumda sıklıkla yanlış anlaşılan bu durum, yalnızca yeme alışkanlıklarıyla değil, vakitte bireyin psikolojisi ve kendine bakışıyla da derinden alakalıdır. Belirtilerinin yanı sıra sebepleri ile de ayrıntılıca ele alınması gereken bu rahatsızlığın, tedavisi de mümkün.

Eğer anoreksiya yemek bozukluğu yaşıyorsanız ya da etrafınızda bu rahatsızlıktan muzdarip şahıslar varsa anoreksiya hakkında bilgi edinmenizde yarar var.

Anoreksiya nedir?

Anoreksiya, bilimsel ismiyle “anorexia nervosa”; bireyin aşırı kilo kaybı yaşamasına, beden yükünü denetim altında tutma gereksinimine ve şiddetli zayıflık korkusuna yol açan bir yeme bozukluğudur.

Bu durum, yalnızca fizikî sağlık sıkıntılarına değil, benzeyenzamanda önemli ruhsal sorunlara de neden olabilir. Anoreksiya nervoza ve diğer yeme bozuklukları arasındaki temel fark, anoreksiyanın yalnızca yeme alışkanlıklarını değil, vakitte bireyin kendine bakışını ve beden imajını da etkilemesidir.

Anoreksiya kimlerde görülür?

Anoreksiya görülme sıklığına bakıldığında genelde bayanlar karşımıza çıkar lakin bu erkeklerde de var olduğunu gerçeğini değiştirmez. Anoreksiya başlangıç zamanı sıklıkla geç ergenlik ya da erken yetişkinliktir. Bu periyotta daha çok yaşanıyor olmasının nedeni de ergenlik döneminde ortaya çıkan beden değişikliğidir. Ayrıyeten artan akran baskısı da gençlerin bu rahatsızlığa yakalanmasına neden olabilir.

Anoreksiya ve bulimia arasındaki fark nedir?

Her ikisi de yeme bozukluğu olsa da iki rahatsızlığın arasında kimi farklar vardır. Ağır kilo alma korkusu ortak belirtidir lakin anoreksiya rahatsızlığı bulunanların yiyeceklere karşı farklı davranışları bulunur.

Kalori alımını önemli şekilde azaltırlar ve kilo vermek için sıvı tüketirler. Bulimia hastalığı bulunan şahıslar ise tıka basa yemek yerler ve sonrasında kilo almayı önleyecek kusma, oruç tutma ve müshil ilacı kullanmak davranışlar sergilerler.

Aralarındaki bir diğer fark ise beden kitle indeksinde ortaya çıkar. Bulimia hastaları, kilolarını optimal seviyede ya da biraz üzerinde meblağ. Anoreksiya hastalarının ise beden kitle endeksi ekseriyetle 18,45’in altındadır yani zayıf kategorisine girerler.

Anoreksiyanın belirtileri fizikî ve duygusal olarak ikiye ayrılır.

Anoreksiyanın fizikî belirtileri:

• Aşırı kilo kaybı
• İnce görünüm
• Tükenmişlik
• Anormal kan sayımı
• İncelen dökülen saçlar
• Uykusuzluk
• Baş dönmesi ve bayılma
• Nefes darlığı
• Parmaklarda mavimsi renk değişikliği
• Kuru ve sarımsı cilt
• Kabızlık, şişkinlik ve karın ağrısı
• Soğuğa tahammülsüzlük
• Düşük kan basıncı
• Düzensiz kalp ritmi
• Kol ve bacak şişmesi
• Yeterli sıvı bulunmaması (dehidrasyon)
• Kusmadan kaynaklı eklem bölgelerinde nasırlar
• Düzensiz âdet dönemleri
• Kas zayıflığı ve kas kütlesi kaybı
• Yara iyileşmemesi
• Sık hastalanma

Anoreksiyanın duygusal ve davranışsal belirtileri:

• Oruç ya da diyet aynıi tekniklerle besin alımının önemli manada kısıtlanması
• Aşırı antrenman yapmak
• Yiyecekleri çiğneyip tükürmek
• Katı yemek yemeyi kabul etmemek
• Lavman, müshili ilaçlar kullanarak yiyeceklerden kurtulmak
• Aşırı yeme ve kendi kendine kusma
• Başkalarına ihtimamla yemek hazırlama fakat yenmeyecek yiyeceklerle meşgul olma
• Yemeyi reddetme ya da sık sık öğün atlamak
• Yemek yememek için mazeret göstermek
• Ne kadar yemek yendiği konusunda palavra söylemek
• Yağ ve kalorisi düşük birkaç gıdayı tüketmek
• Başka insanlar yanında yemek yemek istememek
• Şişman olmaktan şikâyet etmek
• Duygu eksikliği
• Sosyal çekingenlik
• Sinirlilik
• Kilo kaybını gizlemek için bol giysiler ya da katmanlı giyinmek

Anoreksiya sebepleri nelerdir?

Anoreksiyanın nedenleri karmaşıktır ve ekseriyetle genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve ferdî ruhsal problemlerin birleşimi olarak görülür. Toplumsal baskılar ve medya, bilhassa gençler üzerinde idealize edilen beden imajlarıyla ilgili gerçekçi olmayan beklentiler yaratarak bu duruma katkıda bulunabilir.

Biyolojik nedenler

Hangi genin bu hastalık için tesirli olduğu bilinmese de birtakım insanlarda anoreksiyaya yakalanma olasılığına biyolojik sebepler neden olabilir. Mükemmeliyetçiliğe, hassaslığa karşı genetik eğilimi olanlar, anoreksiya hastası olabilir. Birtakım araştırmalar, yemek bozukluğu rahatsızlığının yüzde 50 ila 80 arasındaki nedenini biyolojik olarak göstermektedir.

Psikolojik nedenler

Obsesif kompulsif birtakım ruhsal rahatsızlıklar katı diyet, yemekten vazgeçme gibi durumlara neden olabilir. Mükemmeliyetçilik burada da devreye girer ve gereğince zayıf olmadıklarını düşünürler.

Çevresel nedenler

Özellikle çağdaş batı kültüründe zayıflık vurgusu bulunur. Muvaffakiyet ve değer de her zamanzayıflık ile eşleştirilir. Ayrıyeten akran baskısı gibi çevresel faktörler, anoreksiyaya gençlerin yakalanma riskini arttıran etmenlerden biridir.

Travmatik nedenler

Acı veren hislerle baş etme durumunda kalmak, bunaltıcı hisler barındırmak fizikî istismar ve cinsel saldırı gibi durumlar sonrasında ortaya çıkan davranışlardır. Bunlar da anoreksiya rahatsızlığını tetikleyen faktörler ortasındadır.

Anoreksiya komplikasyonları nelerdir?

• Anemi
• Kas kaybı
• Kemik kaybına bağlı olarak kırık riskinin artması
• Anormal kalp ritmi ve kalp yetmezliği benzeri kalp sorunları
• Erkeklerde testosteron azalması
• Böbrek sorunları
• Karaciğer sorunları
• Doğurganlık sorunları
• Konsantrasyon ve hafıza zahmetleri, az sıklıkta nöbet birtakım beyin ve hudutlarla ilgili sorunlar
• Zayıf bağışıklık sistemi
• Duygu durumu bozuklukları
• Alkol ve madde kullanımı
• Kişilik bozuklukları
• Kendine zarar verme ve intihar düşünceleri
• Ölüm

Anoreksiya tedavi yöntemleri

Anoreksiya tedavisi bireyden bireye değişiklik gösterir ve ekseriyetle çok taraflı bir yaklaşım gerektirir. Medikal tedavi, beslenme danışmanlığı ve ilaç tedavisini içerebilir. Psikoterapi, bilhassa bilişsel davranışçı terapi ve aile terapisi de çok önemli rol oynar.

Uzun dönem düzgünleşme, bireyin kendine ve yeme alışkanlıklarına dair sağlıklı bir bakış açısı geliştirmesini içerir ve destek grupları bu süreçte büyük bir destek sağlayabilir. Ayrıyeten istikrarlı beslenmenin, normal yeme nizamını geri kazanmak için beslenme danışmanlığı almak da gerekebilir.

Anoreksiya ileri bir seviyede ise ve kalp bozukluğu, intihar niyeti gibi komplikasyonlar da ortaya çıkmışsa hastaneye yatış gerekebilir.

Anoreksiya, sadece bireyin değil, aynı vakitte onun ailesi ve arkadaşları için de zorlu bir mücadele olabilir. Lakin erken müdahale ve tesirli tedavi sistemleriyle, anoreksiya üstesinden gelinebilen bir durumdur. Şayet siz ya da tanıdığınız biri bu durumdan etkileniyorsa geç kalmadan uzman dayanağı almanızda yarar var.

Sağlığınız için bilgi edinmek isteyebileceğiniz diğer içeriklerimiz: