Omicron’un Çıkış Noktası, Bu Şaşırtıcı Hayvanlar Olabilir mi?

Çinli araştırmacılar, süper bulaşıcı Omicron varyantının farelerle tesadüfen müsabaka yoluyla ortaya çıkmış olabileceğine dair deliller buldu. Araştırmalarında kimi ihtarlar ve sınırlamalar bulunsa da, varyantın zayıf bir bağışıklık sistemi olan, kronik olarak hasta bir beşerde evrimleştiğine dair hakim teoriye farklı bir alternatif sunuyorlar.

Araştırma, Journal of Genetics and Genomics’te Noel öncesinde yayınlandı, fakat makalenin ücretsiz bir taslağı baskı-öncesi sunucusu bioRxiv’de bulunabilir.

SARS-CoV-2 Omicron varyantı ilk olarak 24 Kasım 2021’de Güney Afrika’da bildirildi. Varyant, kimileri onu aşılara karşı daha dirençli ve başka varyantlara kıyasla daha bulaşıcı hale getiren 45 mutasyon içerdiğinden ötürü besbelli bir şekilde tuhaftı. En farklı özelliklerinden biri ise bu mutasyonların birçoklarının daha önce öteki varyantlarda görülmemiş olmasaydı. SARS-CoV-2 varyantlarının evrim ağacında, Omicron bilhassa dikkat çeken bir gariplik olarak öne çıkıyor.

Bu tuhaflığı açıklamak için, Pekin’deki Çin Bilimler Akademisi’nden bir grup, bu mutasyon dizisinin, insan hastalarda gelişen virüslerden farklı olduğunu, fakat fare hücrelerinde virüs evrimi ile alakalı mutasyonlara çok benzediğini savunuyor. Ayrıyeten mutasyonların, virüsün fare hücrelerini enfekte etmeye adapte olduğunu gösterdiğini söylüyorlar.

Bunun, virüsün insanlardan farelere sıçramış olabileceğini ve insanlara geri atlamadan önce bu olağandışı mutasyonları biriktirdiğini önerdiğini söylüyorlar.

Araştırma müellifleri makalelerinde, “Sonuçlarımız, Omicron’un ceddinin insanlardan farelere atladığını, bu konakçıyı enfekte etmeye elverişli süratle birikmiş mutasyonların daha sonra insanlara geri sıçradığını ve bu da Omicron salgını için çeşitler ortası bir evrimsel yörüngeye işaret ettiğini gösteriyor” dedi.

Fakat, bu teorinin kimi soru işaretleri de bulunuyor. Öncelikle, SARS-CoV-2 farelere bulaşma konusunda pek başarılı değil. Virüsün tipik olarak giriş elde etmek için kullanacağı fare hücrelerinin kesimi, standart SARS-CoV-2 spike proteini için çok düşük benzerliğe sahip. Öteki araştırmacılar, SARS-CoV-2’yi laboratuvardaki fareleri enfekte edecek şekilde uyarlamayı başardılar. Bu da laboratuvar hayvanlarının varyantın kökeninde yer alıp almadığı sorusunu gündeme getirdi lakin bu soru gerçek dünyada belgelenmiş değil.

Bu durum, virüsün insanlardan farelere nasıl sıçradığını anlamayı imkansız hale getirmese de zorlaştırıyor. Pek çok bilim insanı, Omicron’un hayvan kökenli öyküsüne kuşkuyla yaklaşıyor, fakat genel olarak, varyantın kökenlerini tam olarak anlamak için çok erken olduğuna da inanıyorlar. Tekrar de, gelecekte tehlikeli varyantların yükselişini tahmin etmemize ve önlememize yardımcı olabileceği için bunun önemli bir soru olduğu kesin.