Türkiye’de keşfedildi: Roma askerleri, bu oyunu oynuyormuş

1.600 yıl önce, ünlü imparator Hadrian’ın ismini taşıyan bir il olan, Karabük’ün Eskipazar ilçesindeki Hadrianopolis’te, sıkılmış Roma askerlerinin boş vakitlerinde oynadıkları, tahta üzerindeki taşlardan oluşan bir strateji oyunu bulunuyordu. Şu Anda arkeologlar, bu antik taşlardan ikisinin keşfini duyurdular ve bu lejyonerlerin oynadığı oyunların muhtemelen çoğumuzun bugün hala keyif aldığı oyunlara epey benzediğini söylüyorlar.

Kazı başkanı olan Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ersin Çelikbaş yaptığı açıklamada, mercimek formunda ve disk şeklinde kemik nesneler bulduklarını ve bu modüllerden birinin üzerinde dört kollu bir sembol, başkasında ise sekiz kollu bir işaret bulunduğunu açıkladı.

Antik eserler, MS 2. yüzyılda Orta Doğu’da Roma İmparatorluğu’nun gücünü artırmada elde ettiği muvaffakiyet ve Hadrian onuruna isimlendirilen Türkiye’deki Hadrianopolis arkeolojik alanında bulundu. Şehirde ortaya çıkarılan birçok etkileyici yapı arasında, Roma ordusunun ünlü hükümdarın altın çağında şehirde çok önemli bir varlığa sahip olduğunu gösteren bir askeri kale de bulunuyor.

Çelikbaş’ın açıklaması şu şekilde: “Bu oyunların oynanma tekniklerine, içeriğine baktığımız zaman bunların askeri stratejiye dayanan oyunlar olduğunu görmekteyiz. Ele geçen nesneler milattan sonra 5. yüzyıla ait. 5. yüzyıl bizim için önemli. Zira Hadrianopolis’te milattan sonra 2. yüzyılda biz bir askeri karargâhın varlığını esasen evvelki yıllarda yapmış olduğumuz çalışmalarda tespit etmiştik. Bu ortaya çıkan küçük buluntular ise bu askeri varlığın uzun yıllar boyunca Hadrianopolis’te varlığını koruduğunu bize göstermektedir. Tek nesneyle bunu belirtmek mümkün değilçeşitli askeri karargâhların olduğunu gösteren nesnelerin varlığının ortaya çıkması bu askeri birliğinin ve hatta bunun süvari birlik olduğunu da söyleyebiliriz. Bu birliğin yaklaşık 200 yahut 300 yıl boyunca varlığını koruduğunu işaret ediyor.”

Çelikbaş, bu savın, bulunan örneklerin “askeri stratejiye dayalı oyunlar” için kullanılmış gibi görünmesiyle desteklendiğini, bu nedenle “bunları oynayanların büyük olasılıkla askeri geçmişe sahip olduğunu” belirtiyor. Daha spesifik olarak, taşların muhtemelen oyuncuların rakibin taşlarını çevreleyip ele geçirmeye çalıştığı “Ludus Latrunculi” ya da tavlaya benzeyen “Doudecim Scripta” isimli oyunları oynamak için kullanıldığını söylüyor.

Bu çeşit oyunlarının antik dünyada tanınan olduğu biliniyor, Romalı askerler boş vakitlerinin birçoklarını günümüzün en yaygın oyunlarından kimilerinin öncüllerini oynayarak geçiriyorlardı. Örneğin, Judaea’da görevli askerlerin Alquerque isimli bir oyun oynadığına dair deliller var ve bu oyun daha sonra dama oyununa dönüştü.

Çelikbaş, “İsimleri antik çağlardan günümüze değişse de aslında bu oyunların tamamının askeri stratejiye dayalı olduğunu söyleyebiliriz” diyor.