32 gemi planlandı, 3 tane üretildi: ABD’nin geleceğin savaş gemisi planı neden çöktü?

ABD Donanması, geleceğin savaş ortamına uygun bir muhrip filosu oluşturmak için Zumwalt sınıfını geliştirdiğinde hedef oldukça büyüktü. Projenin ilk planında 32 gemilik bir filo bulunuyordu. Ancak hesaplar tutmadı. Artan maliyetler, teknik sorunlar ve değişen tehdit algısı, yıllar içinde projeyi yalnızca üç gemilik bir filoya dönüştürdü.

Zumwalt sınıfının en dikkat çekici özelliklerinden biri, büyüklüğüne rağmen radar üzerinde çok daha küçük bir iz bırakacak şekilde tasarlanmasıydı. Gemilerin radar kesit alanının bir balıkçı teknesi seviyesinde olması hedeflenirken, gelişmiş gizlilik teknolojileri de tasarımın önemli parçalarından biri haline geldi.

Fakat bu teknolojik hedeflerin maliyeti tahminlerin çok üzerine çıktı. İlk hesaplamalarda bir geminin fiyatı 1,34 milyar dolar olarak öngörülüyordu. Araştırma ve geliştirme harcamaları da hesaba katıldığında rakam 7 milyar doların üzerine çıktı. Toplam harcama yaklaşık 22 milyar dolara ulaştı.

ABD yasalarında, başlangıç bütçesini yüzde 50’den fazla aşan projelerin durdurulmasını öngören düzenlemeler de bulunuyordu. Zumwalt programındaki maliyet artışları bu sınırın aşılmasına neden oldu ve projenin küçültülmesinde önemli rol oynadı.

Deniz testleri ile gelen sorunlar

Maliyet tartışmalarına teknik problemler de eklendi. Serinin ilk gemisi USS Zumwalt, 2015 yılında Panama Kanalı’ndan geçerken ana pervanelerinin kilitlenmesi nedeniyle ilerleyemedi ve çekilmek zorunda kaldı. İkinci gemi USS Michael Monsoor da benzer bir sorunla karşılaştı. Geminin türbin kanatları, 2018’deki deniz testleri sırasında ağır hasar gördü.

Silah sistemi tarafında ise başka bir problem ortaya çıktı. Zumwalt sınıfı için geliştirilen İleri Silah Sistemi’nde (AGS) kullanılacak mühimmatın bir mermisi yaklaşık 800 bin dolara mal oluyordu. Bu fiyat seviyesi, sistemin kullanılabilir mühimmat olmadan kalmasına kadar varan sonuçlar doğurdu.

Bunun yanında ilgili istihbarat raporlarında gemilerin Çin tarafından geliştirilen balistik füze sistemleri karşısında savunmasız kalabileceği ve mevcut füze savunma sistemlerini etkin biçimde kullanamadığı değerlendirildi. Böylece başlangıçta geleceğin savaş gemilerinden biri olarak görülen proje, değişen tehdit ortamında farklı bir role ihtiyaç duymaya başladı.

Tamamen rafa kaldırılmadı

ABD Donanması, programın iptal edilmesinin ardından elindeki üç gemiyi de tamamen gözden çıkarmadı. İnşa edilen USS Zumwalt ve USS Michael Monsoor ile yapımı süren USS Lyndon B. Johnson için farklı bir yol tercih edildi. Gemilerde işlevini yitiren ve mühimmatı bulunmayan silah sistemlerinin sökülmesi planlandı. Bunların yerine nükleer ve konvansiyonel başlık taşıyabilen füzelerin kullanılacağı yeni nesil hızlı darbe sistemlerinin entegre edilmesine karar verildi.

Böylece 32 gemilik bir filo oluşturma hedefiyle başlayan Zumwalt programı, yalnızca üç geminin yer aldığı ve görev tanımı sonradan değiştirilen çok daha küçük bir projeye dönüştü.